Spaghetti met gehaktballetjes heet in Napels polpette al sugo: balletjes van rund- en varkensgehakt met in melk geweekt brood, Parmigiano, rozijnen en pijnboompitten. Je frituurt ze drie minuten goudbruin en laat ze daarna een kwartier garen in een tomatensaus die al drie kwartier pruttelt. De saus gaat over de spaghetti, de balletjes komen ernaast.
Polpette zijn Italiaanse gehaktballetjes, en elke streek heeft zijn eigen versie. De Napolitaanse is de zachtste. Er gaat bijna evenveel brood als gehakt in, eerst geweekt in melk en dan stevig uitgeknepen. Dat brood houdt het vocht vast, zodat een balletje van 50 gram na een kwartier in de saus nog sappig is. Paneermeel en een zakje Italiaanse kruiden, zoals in veel Nederlandse recepten, maken het gehakt juist droger en vaster.
Het gehakt is half rund en half varken, met een lepel reuzel voor het vet. De rozijnen en pijnboompitten geven af en toe een zoete hap tussen de Parmigiano en de knoflook. Oregano komt er in Napels niet in: peterselie en basilicum doen dat werk.
De tomatensaus is een gewone sugo van gepelde tomaten, ui, knoflook en olijfolie. Wie die al eens maakte met ons recept voor Pastasaus maken: sugo di pomodoro zoals in Italiƫ, kent de basis. Hier pruttelt hij 45 minuten en daarna nog een kwartier met de balletjes erin. In die laatste minuten trekt het vet van het gehakt in de saus, en precies die saus schep je over de pasta.
Wat heb je nodig voor spaghetti met gehaktballetjes?
Koop rundergehakt en varkensgehakt bij de slager, allebei ongekruid. Gekruid gehakt bevat al zout en specerijen, en dan proef je de Parmigiano en de rozijnen niet meer. Het brood moet een paar dagen oud zijn en zonder korst: vers brood wordt in de melk een papje. Heb je geen reuzel, neem dan een eetlepel olijfolie. Het balletje wordt daarmee iets minder mals.
Voor de saus gebruik je gepelde tomaten uit blik, het liefst San Marzano uit de vlakte onder de Vesuvius. Verse tomaten smaken buiten augustus en september waterig. Frituur in zonnebloemolie, die bij 170 °C geen smaak afgeeft. De spaghetti mag uit Gragnano komen, het pastadorp ten zuiden van Napels. Elke spaghetti met een ruw oppervlak houdt de saus goed vast.


Spaghetti met gehaktballetjes: polpette al sugo uit Napels
Beoordeel dit recept!
Heb je dit gemaakt? Laat weten hoe het smaakte en geef het sterren.
Benodigdheden in je keuken
- 1 braadpan met dikke bodem voor de saus en om de balletjes in te garen
- 1 steelpan of frituurpan met thermometer zodat de olie op 170 °C blijft
- 1 grote pan voor de spaghetti
- 1 passe-vite of staafmixer voor een gladde saus
Ingrediƫnten
Gehaktballetjes
- 200 g rundergehakt - ongekruid, niet te mager
- 200 g varkensgehakt - ongekruid
- 150 g oud wit brood - een paar dagen oud, zonder korst, in stukjes
- 200 ml volle melk - om het brood in te weken
- 1 stuk ei - middelgroot
- 100 g Parmigiano Reggiano - fijn geraspt: 60 g voor het gehakt, 40 g om erover te strooien
- 15 g reuzel - op kamertemperatuur, of 1 eetlepel olijfolie
- 35 g rozijnen - 15 minuten geweekt in lauw water
- 20 g pijnboompitten
- 1 teentje knoflook - fijn geraspt
- 10 g bladpeterselie - fijngehakt
- 8 g zout - voor het gehakt
- 1 snufje zwarte peper - versgemalen
- 800 ml zonnebloemolie - om te frituren
Tomatensaus
- 800 g gepelde tomaten uit blik - San Marzano als je ze kunt krijgen
- 50 ml olijfolie extra vergine
- 60 g ui - fijngehakt
- 1 teentje knoflook - geplet
- 1 bosje basilicum - de helft in de saus, de rest erover
- 6 g zout - voor de saus
Erbij
- 320 g spaghetti - uit Gragnano als je ze kunt krijgen
Instructies
- Week het brood 10 minuten in de melk en de rozijnen 15 minuten in lauw water. Knijp beide daarna stevig uit, want te nat brood maakt een slap mengsel dat in de olie openbarst.150 g oud wit brood, 200 ml volle melk, 35 g rozijnen
- Kneed het rundergehakt en het varkensgehakt met het zout en de peper twee minuten in een kom, tot het aan je vingers plakt. Het zout maakt de eiwitten los en die houden de balletjes bij elkaar.200 g rundergehakt, 200 g varkensgehakt, 8 g zout, 1 snufje zwarte peper
- Werk het uitgeknepen brood, het ei, 60 g Parmigiano, de reuzel, de rozijnen, de pijnboompitten, de knoflook en de peterselie er kort door. Kneed niet te lang, anders worden de balletjes taai.1 stuk ei, 100 g Parmigiano Reggiano, 15 g reuzel, 20 g pijnboompitten, 1 teentje knoflook, 10 g bladpeterselie
- Dek de kom af en zet het mengsel 45 minuten in de koelkast. Het vet en de reuzel worden weer vast, zodat de balletjes straks hun vorm houden in de olie.
- Smoor intussen de ui en de geplette knoflook 8 minuten zacht in de olijfolie in de braadpan, tot de ui glazig is. Bruine ui maakt de saus bitter, dus houd het vuur laag.50 ml olijfolie extra vergine, 60 g ui, 1 teentje knoflook
- Voeg de tomaten, het zout en de helft van het basilicum toe en prak de tomaten fijn. Laat de saus 45 minuten zacht pruttelen met het deksel half op de pan en roer af en toe.800 g gepelde tomaten uit blik, 1 bosje basilicum, 6 g zout
- Haal de knoflook en het basilicum eruit en draai de saus door de passe-vite of pureer hem kort met de staafmixer. Zet hem terug op laag vuur.
- Weeg balletjes af van 50 gram en rol ze met natte handen glad. Je krijgt er ongeveer zestien. Gelijke balletjes zijn tegelijk gaar en een glad oppervlak scheurt niet.
- Verhit de zonnebloemolie tot 170 °C. Frituur de balletjes per vier 3 tot 4 minuten, tot ze goudbruin zijn, en laat ze uitlekken op keukenpapier. Binnen zijn ze nog rauw, ze garen in de saus verder.800 ml zonnebloemolie
- Leg de balletjes in de saus en laat ze 15 minuten garen, tot de kern 70 °C is. Keer ze halverwege door de pan te schudden, dan blijven ze heel.
- Kook de spaghetti intussen beetgaar in ruim gezouten water, een minuut korter dan op het pak staat. Giet af en meng de pasta met een paar scheppen saus, zodat elke sliert bedekt is.320 g spaghetti
- Serveer de spaghetti met de rest van de saus, de balletjes ernaast of erop, de overige Parmigiano en het verse basilicum. In Napels eet je eerst de pasta en daarna de balletjes.100 g Parmigiano Reggiano, 1 bosje basilicum
Notities
Voedingswaarde
Waar komt polpette al sugo vandaan?
Gehaktballetjes eet je in heel Italiƫ, maar polpette al sugo horen bij Napels en de rest van Campaniƫ. Ze waren een manier om met weinig vlees een hele familie te voeden: het brood maakte de balletjes groter. Pellegrino Artusi schreef in 1891 in zijn kookboek al dat iedereen polpette kan maken.
In Napels staan ze vaak op zondag op tafel. De saus gaat als eerste gang over de pasta, de balletjes volgen als tweede gang met een stuk brood. Alles samen op ƩƩn bord is een gewoonte van de Italianen die naar New York vertrokken. Daar was vlees goedkoper, dus de balletjes werden gehaktballen en kwamen bovenop de spaghetti. Zo ging spaghetti met gehaktballetjes de wereld rond.
De Napolitaanse versie herken je nog steeds aan de rozijnen, de pijnboompitten en het frituren voor de saus.
Maak je van een vergelijkbaar mengsel ƩƩn groot stuk, dan heb je een polpettone. De uitgang -one maakt van de polpetta een gehaktbrood dat in zijn geheel de oven in gaat. Probeer eens polpettone met ham en provola: gehakt van kalf en varken met in melk geweekt oud brood, opgerold rond gekookte ham en provola en in 45 minuten goudbruin gebakken.

Zo krijg je sappige gehaktballetjes die heel blijven
Gehaktballetjes vallen meestal uit elkaar of worden droog om dezelfde reden: het gehakt is niet gebonden. Het zout, het kneden en de koelkast lossen dat op. De olie en de saus doen de rest.

- Kneed eerst alleen het gehakt met het zout, twee minuten, tot het aan je vingers plakt. Het zout maakt de eiwitten los, en die houden het balletje bij elkaar.
- Knijp het brood stevig uit. Te nat brood maakt een slap mengsel dat in de olie openbarst.
- Zet het mengsel 45 minuten in de koelkast. Het vet en de reuzel worden weer vast, en koude balletjes houden hun vorm.
- Weeg de balletjes af op 50 gram en rol ze met natte handen glad. Gelijke balletjes zijn tegelijk gaar en een glad oppervlak scheurt niet.
- Frituur ze drie tot vier minuten op 170 °C, tot ze goudbruin zijn. Binnen zijn ze dan nog rauw: ze garen verder in de saus, tot de kern 70 °C is.
Tip van Remco: Bak eerst ƩƩn proefballetje voordat je de rest vormt, en proef het. Rauw gehakt met varkensvlees kun je niet proeven, en zo weet je op tijd of er nog zout of Parmigiano bij moet.
Varianten en allergenen
Met kalfsgehakt en een romige saus van ei in plaats van tomaat maak je Polpette alla Carbonara: Krokante Kalfsvleesballetjes met Romige CarbonaracrĆØme. Voor de klassieke versie zijn er drie aanpassingen die het recept echt veranderen.
Spaghetti met gehaktballetjes uit de pan
Wil je niet frituren, bak de balletjes dan in 4 eetlepels olijfolie in een hapjespan op middelhoog vuur, in 8 minuten rondom bruin. Draai ze met twee lepels, zodat ze rond blijven. De korst wordt dunner en de balletjes worden iets platter.
Glutenvrije gehaktballetjes in tomatensaus
Vervang het oude brood door 150 gram glutenvrij brood, ook een dag oud, en kook glutenvrije spaghetti. Glutenvrij brood neemt minder melk op: gebruik 150 ml en knijp het maar licht uit.
Gehaktballetjes van alleen rundergehakt
Zonder varkensvlees neem je 400 gram rundergehakt en vervang je de reuzel door een eetlepel olijfolie. Kies gehakt met 15 tot 20 procent vet, want mager rundergehakt wordt in een kwartier saus droog.

Welke wijn past erbij?
Schenk een Gragnano, de licht mousserende rode wijn van het schiereiland van Sorrento, koel op 14 °C. De prik en het zuur snijden door het vet van de balletjes en de tomaat. Voor een stille wijn neem je een Piedirosso uit de Campi Flegrei, licht en fruitig, met weinig tannine.
Menusuggestie
Begin met Parmigiana di zucca: pompoen met provola uit de oven, in 60 minuten klaar. Het gehakt kan intussen in de koelkast opstijven.
Sluit af met Torta caprese: de amandeltaart met pure chocolade uit Capri. Bak die eerder op de dag, want hij heeft 305 minuten nodig.
Veelgestelde vragen
Meestal is het gehakt niet gekneed of is het brood te nat. Kneed het gehakt eerst twee minuten met het zout, knijp het brood stevig uit en laat het mengsel 45 minuten opstijven in de koelkast. Leg de balletjes pas in de olie als die 170 °C is: in te koude olie zuigen ze vet op en vallen ze open.
De balletjes in de saus blijven drie dagen goed in een afgesloten bak in de koelkast. Invriezen kan drie maanden. Laat ze een nacht in de koelkast ontdooien en warm ze 10 minuten zacht op met een scheut water. Kook de spaghetti altijd vers, want ontdooide pasta wordt slap.
Dat kan, maar frituur of bak de balletjes eerst, anders vallen ze in de saus uit elkaar. Leg ze daarna in de slowcooker met de tomaten en de gesmoorde ui en knoflook, en laat ze 4 uur op de laagste stand garen. De saus wordt dunner dan in de pan, dus zet het deksel het laatste halfuur op een kier.
Maak je spaghetti met gehaktballetjes voor een groter gezelschap, verdubbel dan alles en houd een paar balletjes apart. De volgende dag zijn ze koud, met een lepel saus op een stuk brood, een lunch die Napolitanen van de zondagse restjes maken. Meer recepten uit Campaniƫ vind je op TuinDiner.




