Pastasaus maken zoals in Italië vraagt vier smaakmakers: tomaat, olijfolie, ui met knoflook en basilicum. Je bakt de ui vijf minuten in olie, voegt gepelde tomaten en water toe en laat de saus dertig minuten pruttelen met het deksel op de pan. Na tien minuten rust schep je hem door de spaghetti.
In Italië heet deze saus sugo di pomodoro, in Toscane pomarola. Hij staat in elke Italiaanse keuken op het vuur, door de week en op zondag. Wat hem anders maakt dan de pastasaus uit een pot of pakje, is wat er niet in zit: geen bouillonblokje, geen suiker, geen tomatenpuree en geen gedroogde kruiden. Je proeft de tomaat zelf, die na een halfuur koken zoetig smaakt.
De techniek is geduld. De ui bakt langzaam tot hij net kleurt, de tomaten koken met een scheut water onder het deksel, en daarna rust de saus van het vuur. In die tien minuten trekt het basilicum in de tomaat en wordt de smaak zachter. Zo krijg je in 45 minuten een lekkere pastasaus voor vier borden spaghetti, tagliatelle of gnocchi.
Een saus die niet kookt, is iets anders. Voor de pizza gebruik je Pizzasaus maken: rauwe tomatensaus zoals in Napels, die rauw de oven in gaat en daar pas gaar wordt. Remco, die bij TuinDiner kookt, woonde tot zijn tiende in Garda aan het Gardameer en leerde het koken van zijn vader Franco.
Wat heb je nodig voor pastasaus?
De tomaat bepaalt alles. Neem gepelde tomaten uit blik, in Italië pelati: ze zijn rijp geplukt en hebben buiten de zomer meer smaak dan verse tomaten uit de kas. San Marzano dell’Agro Sarnese-Nocerino DOP uit de vlakte bij Napels is de bekendste soort, maar elke goede pelati in eigen sap werkt. Haal de zaadjes eruit, want die maken de saus bitter.
Een halve witte ui en één teentje knoflook zijn genoeg. Snijd de ui heel fijn, zodat hij in de saus oplost. Basilicum gaat er vers bij, nooit gedroogd. Oregano hoort bij de marinara en de pizza, niet bij deze saus. Een bouillonblokje of suiker heb je niet nodig: goede tomaten zijn zoet genoeg van zichzelf.
Bij pastasaus maken gebruik je een extra vierge olijfolie die je ook rauw lekker vindt, want een eetlepel gaat er aan het eind koud over.


Sugo di pomodoro, Italiaanse pastasaus met basilicum
Beoordeel dit recept!
Heb je dit gemaakt? Laat weten hoe het smaakte en geef het sterren.
Benodigdheden in je keuken
- 1 pan met dikke bodem en deksel zodat de saus op laag vuur niet aanbrandt
- 1 grote pan voor de pasta
- 1 Houten lepel
Ingrediënten
Saus
- 800 g gepelde tomaten uit blik - pelati in eigen sap, zaadjes eruit, in stukjes
- 60 g witte ui - een halve ui, heel fijn gehakt
- 1 teentje knoflook - gehalveerd, kiem eruit
- 4 eetlepels extra vierge olijfolie - om in te bakken
- 400 ml water
- 1 theelepel zout - ongeveer 6 g
- 2 blaadjes basilicum - voor tijdens het koken
Afmaken en serveren
- 1 blaadje basilicum - vers, gescheurd
- 1 eetlepel extra vierge olijfolie - rauw, om over de saus te gieten
- 360 g spaghetti - of tagliatelle
- 40 g Parmigiano Reggiano - geraspt, naar keuze
Instructies
- Verhit de olie in een pan met dikke bodem op middelhoog vuur. Bak de ui en de knoflook ongeveer vijf minuten, tot de ui net begint te kleuren. Rauwe ui blijft scherp in de saus en bruine ui maakt hem bitter.60 g witte ui, 1 teentje knoflook, 4 eetlepels extra vierge olijfolie
- Doe de tomaten erbij. Wil je een gladde saus, pureer ze dan eerst met de staafmixer. Giet het water erbij, want de saus pruttelt lang en heeft dat vocht nodig om niet aan te branden.800 g gepelde tomaten uit blik, 400 ml water
- Doe het deksel op de pan en zet het vuur laag. Laat de saus tien minuten zacht pruttelen, zodat de tomaat zijn eerste zuur verliest voordat het zout en het basilicum erbij gaan.
- Roer het zout en twee blaadjes basilicum erdoor. Laat de saus met het deksel erop nog twintig minuten zacht pruttelen en roer af en toe, tot hij gebonden is en de olie bovenop drijft.1 theelepel zout, 2 blaadjes basilicum
- Zet het vuur uit en laat de saus tien minuten rusten met het deksel erop. In die tijd trekt het basilicum in de tomaat en wordt de smaak zachter en ronder.
- Kook ondertussen de spaghetti in ruim water met zout. Giet hem een minuut voor de tijd op het pak af en houd een kopje kookwater apart, want het zetmeel daarin bindt de saus.360 g spaghetti
- Haal de knoflook uit de saus. Roer de spaghetti met een scheutje kookwater een minuut door de saus op hoog vuur, tot de saus glanst en aan de pasta blijft hangen.
- Scheur het laatste blaadje basilicum erover en giet er een eetlepel rauwe olijfolie over. Zet de Parmigiano op tafel, zodat iedereen zelf kiest of er kaas over gaat.1 blaadje basilicum, 1 eetlepel extra vierge olijfolie, 40 g Parmigiano Reggiano
Notities
Voedingswaarde
Waar komt sugo di pomodoro vandaan?
De tomaat kwam in de zestiende eeuw uit Amerika naar Italië en werd eerst als sierplant gekweekt. Het oudste Italiaanse recept voor tomatensaus staat in Lo scalco alla moderna van Antonio Latini, in 1692 in Napels gedrukt. Hij noemde het een saus op Spaanse wijze. In 1839 beschreef de Napolitaan Ippolito Cavalcanti voor het eerst vermicelli met tomaat.
Vanuit Napels ging de saus door heel Italië. In Toscane heet hij pomarola, en daar gaan er vaak ook bleekselderij en wortel mee in de pan. De basis bleef hetzelfde, en daarop bouwen ragù, parmigiana en de saus van de lasagne verder.
Tomatensaus hoort ook bij de pasta uit de oven. In ons cannelloni recept leg je een baan saus van passata, ui en knoflook over de besciamella. De tomaat geeft kleur en wat zuur tegenover de melk en de ricotta in de rolletjes met spinazie.
Tomaten en basilicum zijn zomergewassen. Van juli tot september zijn ze rijp in de volle grond, en dan kun je de saus ook met verse tomaten maken.

Pastasaus maken: zo krijg je hem zacht en gebonden
Een sugo kookt niet hard. Op laag vuur met het deksel op de pan verdampt er weinig, en de tomaat valt langzaam uit elkaar tot een saus die glanst.

- Verhit de olie op middelhoog vuur en bak de ui vijf minuten tot hij net kleurt. Rauwe ui blijft scherp in de saus, bruine ui wordt bitter.
- Giet 400 ml water bij de tomaten. Het lijkt veel, maar de saus pruttelt dertig minuten en heeft dat vocht nodig om niet aan te branden.
- Doe het zout en twee blaadjes basilicum er pas na tien minuten bij. Dan heeft de tomaat zijn eerste zuur verloren en trekt het basilicum in een saus die al rond is.
- Laat de saus tien minuten rusten van het vuur, met het deksel erop. De smaken zakken in elkaar en de olie komt bovendrijven.
- Kook de pasta in die tien minuten, giet hem een minuut voor de tijd af en roer hem met een scheutje kookwater door de saus in de pan.
Tip van Remco: Haal de knoflook eruit voordat je de pasta erdoor roert. Je hebt hem gehalveerd en zonder kiem gebakken, dus hij heeft zijn smaak dan al aan de olie gegeven. Wie er per ongeluk op bijt, proeft alleen nog rauwe scherpte.
Varianten en allergenen
De saus zelf is vegan en glutenvrij. Laat je de Parmigiano weg en neem je glutenvrije spaghetti, dan geldt dat voor het hele bord.
Pastasaus maken met verse tomaten
Neem in juli en augustus een kilo rijpe pruimtomaten, zoals San Marzano of Roma. Kerf ze kruislings in, dompel ze dertig seconden in kokend water, pel ze en haal de zaadjes eruit. Laat het water weg: verse tomaten bevatten zelf genoeg vocht. De saus pruttelt dan veertig minuten in plaats van dertig.
Pastasaus met gehakt of groente
Wil je een stevige saus, bak dan na de ui 300 gram gehakt rul en ga verder met de tomaten. Voor de echte versie met lang gestoofd vlees maak je Ragù alla bolognese: het basisrecept uit Bologna. Voor een pastasaus met veel groente bak je fijngesneden wortel, bleekselderij en paprika tien minuten mee met de ui.
Je kunt het gehakt ook tot balletjes draaien en in de saus laten garen. Voor spaghetti met gehaktballetjes zoals in Napels laat je deze sugo 45 minuten pruttelen en leg je de kort gefrituurde balletjes er daarna een kwartier in. Het vet van het gehakt trekt dan in de saus, die over de spaghetti gaat. De balletjes eet je ernaast.
Maak je de dubbele hoeveelheid, dan heb je genoeg voor een pasta ovenschotel uit Napels. Daar gaat de sugo in twee lagen met rigatoni, provola, ricotta en gehaktballetjes zo groot als een hazelnoot de oven in. De pasta kook je vier minuten te kort, zodat hij in de oven de saus nog opzuigt.
Gladde pastasaus
Pureer de gepelde tomaten met de staafmixer voordat ze in de pan gaan. Je krijgt een egale saus zonder stukjes, die kinderen vaak liever eten en die goed in een lasagne past. Zeef de tomaten als je ook de laatste zaadjes kwijt wilt.

Welke wijn past erbij?
Schenk een Bardolino, de lichte rode wijn van de oostoever van het Gardameer, licht gekoeld op 14 °C. Hij heeft weinig tannine en genoeg zuur voor de tomaat. Wie liever wit drinkt, neemt een Lugana van de zuidoever van hetzelfde meer, met een frisse toon die past bij het basilicum.
Menusuggestie
Begin met Carpaccio: het Italiaanse recept met rund, rucola en Parmigiano, in 75 minuten klaar. Zet intussen de saus op, die 45 minuten nodig heeft.
Sluit af met Panna cotta: het klassieke recept uit Piemonte met room en vanille. Maak die ’s ochtends al, want hij heeft 330 minuten nodig, het meeste daarvan in de koelkast.
Veelgestelde vragen
Reken op 150 tot 200 gram saus per persoon, bij 80 tot 100 gram droge pasta. Met dit recept, 800 gram tomaten uit blik, maak je genoeg voor vier borden spaghetti. Eet je de pasta als primo piatto in een menu, dan is het genoeg voor zes personen. Voor lasagne verdubbel je het recept, want de bladen nemen veel saus op.
Het zuur zit in de tomaat zelf, dus begin met goede pelati in eigen sap. Laat de saus de volle dertig minuten pruttelen: hoe langer de tomaat kookt, hoe zachter hij smaakt. De rusttijd na het koken haalt er nog meer scherpte af. Suiker maskeert het zuur alleen. Is de saus nog te fris, roer er dan een klontje boter of een extra eetlepel olijfolie door.
Ja. In een afgesloten pot blijft de saus vier dagen goed in de koelkast. Invriezen kan drie maanden, in porties voor twee of vier personen, zodat je op drukke dagen alleen pasta hoeft te koken. Laat de saus helemaal afkoelen voor je hem invriest. Ontdooi hem in de koelkast en warm hem op in een pan met een scheutje water.
Ga je pastasaus maken, kook dan meteen een dubbele portie en vries de helft in: met een pot in de vriezer staat er in vijftien minuten een bord pasta op tafel. Wil je proeven hoe Remco kookt, kom dan in de zomer naar een TuinDiner in de tuin in Heiloo of in de winter naar een Winterdiner in de kerk van Hensbroek.




