Affogato in een laag glas aan het Gardameer: espresso loopt over twee bollen fior di latte-ijs, met hazelnoten en amaretti

Affogato al caffè: hete espresso over zelfgemaakt fior di latte-ijs

Affogato is het kortste dessert van Italië: twee bollen fior di latte-ijs in een koud glas en aan tafel een hete espresso eroverheen. Het ijs maak je zelf van melk, room en suiker, zonder ijsmachine.

Affogato is een Italiaans dessert van twee bollen fior di latte-ijs waarover je aan tafel een hete espresso giet. Affogato betekent verdronken. Het ijs maak je de dag ervoor van melk, room en suiker en het gaat zonder ijsmachine in vijf tot zes uur in de vriezer. Opdienen kost daarna vijf minuten, de tijd die het koffiezetten duurt.

In Italië bestel je een affogato al caffè in de bar of de gelateria, meestal na de lunch, als het te warm is voor een warme koffie en te vroeg voor een heel dessert. Aan het Gardameer, waar Remco opgroeide, is het een zomerdessert dat je in een laag glas krijgt, met een lepeltje en de espresso apart in een kopje. Je giet zelf, en dat moment hoort erbij: de koffie smelt de buitenkant van het ijs en wordt romig, de kern blijft nog even koud en stevig.

Er gaan maar twee dingen in, dus de kwaliteit van allebei telt. Het ijs is fior di latte, het witte melkijs van de Italiaanse gelateria, zonder ei en zonder vanille. Het smaakt naar verse melk en laat de koffie voorgaan. De espresso zet je pas als het ijs al in het glas ligt. Wie van koffie met ijs houdt, maakt ook eens Coviglia napoletana, het bevroren koffiedessert uit Napels. Bij TuinDiner zetten we affogato op tafel als de avond warm is en niemand meer zin heeft in taart.

RusttijdBereidingstijd: 20 minuten
Rusttijd2Rusttijd: 6 uur in de vriezer
Aantal PersonenVoor: 4 personen
MoeilijkheidsgraadMoeilijkheid: makkelijk
KostenKosten: € 4-6
AllergenenAllergenen: melk, noten, ei

Wat heb je nodig voor affogato?

Voor het ijs heb je 350 milliliter volle melk nodig, 150 milliliter slagroom met 35 procent vet en 150 gram kristalsuiker. Dat geeft ongeveer 650 gram ijs, genoeg voor acht bollen. Halfvolle melk geeft meer ijskristallen, omdat er meer water in zit en minder vet dat het ijs zacht houdt. Een half vanillestokje mag erin, maar dan is het vanille-ijs. In Italië blijft fior di latte puur melk.

Voor de koffie zet je vier espresso’s van elk 30 milliliter, zonder suiker. Uit een espressomachine krijg je de meeste crema. Een moka op het fornuis geeft een stevigere, wat bittere koffie die ook goed werkt. Oploskoffie is te dun en maakt het ijs alleen nat. Voor de afwerking gebruik je geroosterde hazelnoten, een stukje pure chocolade met minstens 70 procent cacao, amaretti, wat geklopte slagroom en een snuf cacaopoeder. Alles is optioneel, de affogato is af zonder.

Ingrediënten voor affogato: volle melk, slagroom, kristalsuiker, espressobonen, hazelnoten, pure chocolade en amaretti
Drie ingrediënten voor het ijs, één voor de koffie, de rest is afwerking.
Affogato in een laag glas aan het Gardameer: espresso loopt over twee bollen fior di latte-ijs, met hazelnoten en amaretti

Affogato al caffè met fior di latte-ijs

Recept van: Remco Borsato
Affogato is twee bollen wit melkijs in een koud glas, met een hete espresso die je er aan tafel overheen giet. Het ijs is fior di latte: volle melk, slagroom en suiker, zonder ei en zonder vanille. Je verwarmt de melk met de suiker tot die is opgelost, laat alles afkoelen, roert de room erdoor en vriest het in een metalen bak. Zonder ijsmachine roer je het twee keer stevig door, zodat er geen grove kristallen ontstaan. Na vijf tot zes uur is het hard genoeg om bollen van te scheppen. Daarna kost het opdienen alleen de tijd van vier espresso’s.
De naam komt van affogare, verdrinken: het ijs verdrinkt in de koffie. In Italië bestel je affogato in de bar of de gelateria, vaak na de lunch op een warme dag, met de espresso apart in een kopje zodat je zelf giet. Fior di latte is de basis van bijna elke Italiaanse ijsvitrine. Omdat het naar verse melk smaakt en niet naar vanille, bepaalt de koffie de smaak. Aan het Gardameer krijg je het in een laag glas met een lang lepeltje, en een glas water ernaast.
Maak het ijs de dag ervoor, dan heb je aan tafel alleen nog de koffie te zetten. Zet de glazen een kwartier in de vriezer, zodat het ijs niet meteen wegsmelt. Haal het ijs tien minuten voor het opscheppen uit de vriezer: zelfgemaakt ijs wordt harder dan ijs uit de winkel. Espresso uit een machine geeft de meeste crema, een moka werkt ook. Hazelnoten, pure chocolade, amaretti en een toef slagroom zijn de afwerking, maar de affogato is af zonder. Voor volwassenen giet je er eerst een scheutje amaretto of grappa over.

Beoordeel dit recept!

Heb je dit gemaakt? Laat weten hoe het smaakte en geef het sterren.

Nog geen beoordelingen
Voorbereidingstijd 20 minuten
Bereidingstijd 5 minuten
Vriezen 6 uur
Totale tijd 6 uur 25 minuten
Gang nagerecht
Keuken Italiaans
Porties 4 personen
Calorieën 450 kcal

Benodigdheden in je keuken

  • 1 steelpan
  • 1 metalen bak van ongeveer 1 liter
  • 1 Garde
  • 1 ijsschep
  • 1 espressomachine of moka
  • 4 lage glazen

Ingrediënten
  

Fior di latte-ijs

  • 350 ml volle melk - koud
  • 150 ml slagroom - 35 procent vet, koud
  • 150 g kristalsuiker
  • snufje zout

Koffie

  • 120 ml espresso - 4 kopjes van 30 ml, vers gezet, zonder suiker

Afwerking

  • 50 ml slagroom - lobbig geklopt, optioneel
  • 20 g hazelnoten - geroosterd en grof gehakt
  • 20 g pure chocolade - minstens 70 procent cacao, geschaafd
  • 4 stuks amaretti - grof verkruimeld
  • 1 theelepel cacaopoeder - om te bestuiven, optioneel

Instructies
 

  • Zet een metalen bak van ongeveer 1 liter in de vriezer. Doe de melk, de suiker en het zout in een steelpan en verwarm op laag vuur 2 tot 3 minuten, roerend, tot de suiker is opgelost. Laat de melk niet koken, anders krijgt het ijs een gekookte smaak.
    350 ml volle melk, 150 g kristalsuiker, snufje zout
  • Haal de pan van het vuur en laat de melk helemaal afkoelen, eerst een kwartier op het aanrecht en dan een kwartier in de koelkast. Roer pas daarna de koude slagroom erdoor. Warme room scheidt en geeft vetkorrels in het ijs.
    350 ml volle melk, 150 ml slagroom
  • Giet de ijsbasis in de koude metalen bak, dek hem af en zet hem anderhalf uur in de vriezer. Metaal geleidt de kou snel, zodat het ijs aan alle kanten gelijk begint te bevriezen en de kristallen klein blijven.
  • Roer het ijs na anderhalf uur stevig door met een garde of een vork en schraap de bevroren randen naar het midden. Zo breek je de grove kristallen. Zet de bak een uur terug en roer dan nog een keer zo stevig door.
  • Laat het ijs daarna nog minstens 2 uur bevriezen, samen 5 tot 6 uur, tot je er stevige bollen van kunt scheppen. Maak het het liefst de dag ervoor. Rooster de hazelnoten intussen 5 minuten in een droge koekenpan en hak ze grof.
    20 g hazelnoten
  • Zet vier lage glazen een kwartier in de vriezer en haal het ijs tien minuten voor het opscheppen uit de vriezer. Klop de slagroom voor de afwerking lobbig. Een koud glas houdt het ijs langer stevig als de hete koffie erop komt.
    50 ml slagroom
  • Schep met een ijsschep die je in heet water dompelt twee bollen ijs in elk glas. Zet nu pas de vier espresso’s van 30 ml, zonder suiker, zodat ze heet zijn en hun crema nog hebben als ze op tafel komen.
    120 ml espresso
  • Zet de glazen met de espresso apart in een kopje op tafel en giet de koffie aan tafel over het ijs. Strooi er hazelnoten, chocolade, amaretti en een snuf cacao over en schep er eventueel een toef room op. Eet het meteen, als de rand smelt en de kern nog koud is.
    120 ml espresso, 50 ml slagroom, 20 g hazelnoten, 20 g pure chocolade, 4 stuks amaretti, 1 theelepel cacaopoeder

Notities

Bewaar het ijs in een afgesloten bak tot twee weken in de vriezer en leg een vel bakpapier direct op het oppervlak tegen kristallen. Giet de espresso pas aan tafel over het ijs en eet het meteen. Gebruik volle melk en slagroom met 35 procent vet; met halfvolle melk wordt het ijs korrelig. Geen ijsmachine nodig, wel een metalen bak die al een half uur in de vriezer staat.

Voedingswaarde

Calorieën: 450kcalKoolhydraten: 50gEiwitten: 6gVet: 26gVerzadigd vet: 15gCholesterol: 75mgNatrium: 95mgKalium: 260mgVezels: 1gSuiker: 47gVitamine A: 750IUCalcium: 150mgIJzer: 1mg
Geschatte prijs voor dit gerecht € 4-6
Trefwoord affogato, affogato al caffè, affogato recept
Heb je Affogato al caffè met fior di latte-ijs zelf al gemaakt?Maak er een foto van & tag @TuinDiner of hashtag #tuindinerrecept
Je eigen recept posten op TuinDiner.nl?En maak kans op een plek voor 2 personen in 2026! Klik hier en stuur je recept op!!
Deel Recept
AllergenenAllergenen: melk, door de melk en de slagroom in het ijs. Met de afwerking komen er noten bij door de hazelnoten en ei door de amaretti. Pure chocolade kan soja en melk bevatten, kijk op het etiket.

Waar komt affogato vandaan?

Geen streek eist de affogato op. Het is een dessert van de Italiaanse bar en de gelateria, waar ijs en espresso toch al naast elkaar staan. Fior di latte is de basis van bijna elke Italiaanse ijsvitrine: melk, room en suiker, waar de gelatiere daarna pistache, hazelnoot of stracciatella van maakt. Juist die neutrale basis maakt de affogato al caffè mogelijk, omdat de koffie de smaak bepaalt.

De naam komt van affogare, verdrinken. Hetzelfde woord gebruiken Italianen voor eieren die in tomatensaus garen, uova affogate. In de bar vraag je om un affogato, en je krijgt het in een glas of een kom met de espresso ernaast of er al overheen. Varianten met een scheut amaretto of grappa heten soms affogato corretto, net als de caffè corretto.

Het is een dessert voor de zomer, als je koffie het liefst koud drinkt. Hazelnoten voor de afwerking komen in augustus en september van de bomen in de Langhe in Piemonte, waar de Tonda Gentile groeit.

Op Sicilië eten ze in de zomer ook iets kouds bij het ontbijt: granita met een warme brioche, vooral in Catania en Messina. Thuis maak je granita al limone met fijne ijskristallen zonder ijsmachine, van water, suiker en vers citroensap. Je bent er ongeveer tien minuten actief mee bezig, de rest doet de vriezer in een uur of vier.

Seizoenskalender voor affogato: hazelnoten
Hazelnoten oogst je in augustus en september, de rest heb je het hele jaar.

Zo krijg je affogato koud en romig tegelijk

Een goede affogato heeft twee temperaturen in één lepel: smeltend ijs aan de rand en een koude kern. Dat lukt alleen als het ijs hard genoeg is en de koffie niet langer dan nodig wacht. De meeste fouten zitten in het ijs, dat zonder ijsmachine snel kristallen krijgt.

Ook bij panna cotta met karamel in de vorm draait het om room en temperatuur. Haal de vormpjes een kwartier voor het storten uit de koelkast, dan is hij niet ijskoud als hij op tafel komt. De karamel giet je vooraf in de vormpjes, zodat hij na het storten als saus over de room loopt.

Close-up van affogato: donkere espresso met crema loopt over een bol fior di latte-ijs en smelt de rand romig
Zo ziet het eruit in de eerste tien seconden, dan begint de lepel.
  • Laat de melk met suiker helemaal afkoelen voordat de room erbij gaat. Warme room scheidt en geeft vetkorrels in het ijs.
  • Vries in een metalen bak die al een half uur in de vriezer staat. Metaal geleidt de kou sneller dan plastic, dus het ijs bevriest gelijkmatiger.
  • Roer na anderhalf uur en na twee en een half uur stevig door met een vork of een garde. Zo breek je de kristallen aan de rand en krijg je fijn ijs in plaats van een ijsblok.
  • Zet de glazen een kwartier in de vriezer. Een koud glas houdt het ijs langer stevig als de hete koffie erop komt.

Tip van Remco: Haal het ijs tien minuten voor het opscheppen uit de vriezer. Zelfgemaakt ijs zonder stabilisator wordt in de vriezer harder dan ijs uit de winkel. Met een ijsschep die je in heet water dompelt, draai je dan mooie ronde bollen.

Varianten en allergenen

Glutenvrije affogato

Ijs en espresso bevatten geen gluten, dus de basis is glutenvrij. Let alleen op de afwerking: amaretti zijn vaak glutenvrij omdat ze van amandelen of abrikozenpitten en eiwit zijn gemaakt, maar sommige merken gebruiken bloem. Strooi anders alleen hazelnoten en chocolade erover.

Lactosevrije affogato

Vervang de melk en de room door lactosevrije melk en lactosevrije slagroom, met dezelfde hoeveelheden. Het ijs wordt een fractie zoeter, omdat de lactose daarin al in suikers is gesplitst. Wil je helemaal zonder zuivel, neem dan een sorbet van citroen. Dat heet dan geen fior di latte meer, maar met espresso is het verrassend fris.

Vegetarische affogato

Deze affogato is van zichzelf vegetarisch: er zit geen gelatine in het ijs. Wil je hem met wat sterkers, giet dan 2 centiliter amaretto of grappa over het ijs voordat de koffie erop gaat. Bij de amaretti past ook Italiaanse koekjes: amaretti morbidi, de zachte amandelkoekjes uit Piemonte.

Handen van de kok gieten espresso over affogato in een laag glas, bij het raam met uitzicht op het Gardameer
Giet de koffie pas als iedereen aan tafel zit en een lepel heeft.

Welke wijn past erbij?

Bij affogato drink je eerder iets zoets dan een wijn, omdat de koffie elke droge wijn bitter maakt. Een Recioto della Valpolicella uit de heuvels boven Verona, van ingedroogde druiven, heeft kers en chocolade die bij de espresso passen. Liever zonder alcohol? Schenk er een glas koud water met een schijfje citroen naast, zoals in de Italiaanse bar.

Begin met Zomerse Meloensalade met Burrata en Bresaola, in 45 minuten klaar.

Daarna Spaghetti met Citroen, Stracciatella en Krokante Kappertjes: Zomerse Frisheid uit Zuid-Italië, die in 25 minuten op tafel staat.

Sluit af met de affogato. Het ijs maak je de dag ervoor, dus aan tafel kost het je alleen vijf minuten voor de espresso.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen affogato en ijskoffie?

Bij affogato giet je hete espresso over een bol ijs en eet je het met een lepel. Het ijs blijft het grootste deel. Ijskoffie is een drank: koude koffie met melk of ijsblokjes, soms met een bol ijs erin, die je met een rietje drinkt. In Italië heet die caffè freddo of caffè shakerato.

De affogato zelf niet, die eet je binnen een paar minuten nadat de koffie erop gaat. Het ijs kun je wel bewaren. In een afgesloten bak blijft het twee weken goed in de vriezer, daarna trekt het geurtjes aan en wordt het korrelig. Leg een vel bakpapier direct op het ijs, dan vormen zich minder kristallen bovenop.

Ja, en dan is hij in vijf minuten klaar. Kies een roomijs met melk en room als eerste ingrediënten en zonder kunstmatig aroma. Vanille-ijs is in Nederland het gewoonst en past goed. Zoek je de Italiaanse smaak, kijk dan of een ijssalon in de buurt fior di latte of crema verkoopt en neem een bak mee.

Voor een goede affogato heb je weinig nodig, maar het verschil zit in zelfgemaakt fior di latte en verse espresso. Probeer het op een warme avond en kijk op TuinDiner voor meer Italiaanse desserts, en voor de data van onze diners en culinaire reizen naar Italië.

Deel dit artikel of recept met je vrienden!
Remco Borsato
Remco Borsato

Remco Borsato is Italiaanse kok uit Heiloo. Hij groeide op in Garda, aan het Gardameer, en leerde koken van zijn vader en van hele goede koks, zoals zijn tante Marjon uit Italië. Samen met zijn vrouw Ylenia, docente Italiaans, organiseert hij ieder jaar vast 40 TuinDiners & 12 WinterDiners, en daarnaast kookworkshops en culinaire reizen naar Italië. Op tuindiner.nl delen zij Italiaanse recepten, familierecepten en verhalen over de Italiaanse eetcultuur, met veel aandacht voor Italiaanse producten en wijnen.

Artikelen: 1108