Ravioli zijn Italiaanse pastakussentjes van eierdeeg met een vulling, hier van ricotta, verse spinazie en Parmigiano Reggiano. Je kneedt een deeg van bloem en ei, rolt het tot 1 millimeter dun, legt er theelepels vulling op, sluit ze af en kookt ze vier minuten. Met boter en salie staan ze in tachtig minuten op tafel.
In de Po-vlakte rond Mantua is dit het gerecht voor zondag. De vulling is wat de boerderij had: ricotta die overbleef bij het kaasmaken, spinazie of snijbiet uit de moestuin en een stuk Parmigiano. Het deeg is niets meer dan bloem en ei, ƩƩn ei per 100 gram bloem, zonder olie of water. Dat geeft een vel dat je dun kunt uitrollen zonder dat het scheurt en dat na het koken nog beet heeft.
Wie ravioli zelf maakt, zit vooral aan het werkblad. Het kneden duurt tien minuten, het rusten een halfuur, en het vullen en dichtdrukken van zo’n zestig kussentjes een klein uur. Met zijn tweeĆ«n gaat dat twee keer zo snel. Van Garda, waar Remco opgroeide, rijd je in een uur naar Mantua, en de boter met salie hoort in de hele streek bij verse pasta. Verder naar het noorden, in Zuid-Tirol, vouwen ze een vergelijkbare vulling in een halve maan van roggedeeg: Schlutzkrapfen: halvemaanravioli uit Zuid-Tirol met spinazie en ricotta.
Wat heb je nodig voor ravioli?
Voor het pastadeeg neem je bloem tipo 00. Die is fijner gemalen dan gewone bloem en geeft een glad vel dat niet scheurt als je het dun uitrolt. Heb je die niet, dan werkt patentbloem ook, al wordt het deeg iets minder soepel. De eieren zijn maat M en op kamertemperatuur, zodat ze makkelijk met de bloem mengen.
Voor de vulling neem je ricotta van koemelk, uitgelekt. Verse spinazie mag je vervangen door 200 gram uitgeknepen diepvriesspinazie of door snijbiet zoals in Emilia. De provincie Mantua ligt deels in het gebied van Parmigiano Reggiano, ten zuiden van de Po, en deels in dat van Grana Padano. Allebei werken ze, raspt fijn en geven zout aan de vulling. Voor de saus heb je ongezouten roomboter en verse salie nodig.


Ravioli met spinazie, ricotta en salieboter
Beoordeel dit recept!
Heb je dit gemaakt? Laat weten hoe het smaakte en geef het sterren.
Benodigdheden in je keuken
- 1 pastamachine of lange deegroller
- 1 kartelwieltje
- 1 Zeef
- 1 schone theedoek
- 1 grote pan van minstens 5 liter
- 1 Ruime koekenpan
- 1 schuimspaan
Ingrediƫnten
Pastadeeg
- 400 g bloem - tipo 00
- 4 eieren - maat M, op kamertemperatuur
- 1 snufje zout
- 50 g semola di grano duro - rimacinata, om te bestuiven
Vulling
- 400 g verse spinazie - gewassen
- 300 g ricotta - van koemelk, uitgelekt
- 80 g Parmigiano Reggiano - fijn geraspt
- 1 ei - maat M
- 1 snufje nootmuskaat - vers geraspt
- zout
- zwarte peper - versgemalen
Salieboter
- 80 g roomboter - ongezouten
- 12 salieblaadjes - vers
- 40 g Parmigiano Reggiano - om erover te raspen
- 2 eetlepels grof zout - voor het kookwater
Instructies
- Schep de bloem met het zout als een berg op het werkblad en maak een kuil in het midden. Breek de eieren erin en klop ze met een vork los, terwijl je steeds wat bloem van de rand meeneemt, tot je een grove kruimel hebt.400 g bloem, 4 eieren, 1 snufje zout
- Kneed het deeg tien minuten met de muis van je hand, tot het glad en elastisch is en terugveert als je erin drukt. Wikkel het in folie en laat het 30 minuten rusten, zodat het deeg ontspant en niet terugkrimpt bij het uitrollen.
- Zet de ricotta in een zeef boven een kom om uit te lekken terwijl het deeg rust. Laat de spinazie met alleen het aanhangende water in 3 minuten slinken in een ruime pan op middelhoog vuur en laat hem lauw worden.300 g ricotta, 400 g verse spinazie
- Knijp de spinazie in een schone theedoek uit tot er geen druppel meer uitkomt en hak hem fijn. Van 400 gram blijft ongeveer 150 gram over. Elke druppel die eruit is, kan in het kookwater geen stoom worden en de ravioli niet openscheuren.400 g verse spinazie
- Roer de ricotta met een vork romig en meng de spinazie, de Parmigiano, het ei en de nootmuskaat erdoor. Breng op smaak met zout en peper. Zet de vulling afgedekt in de koelkast, zodat ze steviger wordt en makkelijker te verdelen is.300 g ricotta, 80 g Parmigiano Reggiano, 1 ei, 1 snufje nootmuskaat, zout, zwarte peper
- Snijd het deeg in vier stukken en houd de rest onder een theedoek. Rol een stuk door de pastamachine, van de breedste stand tot de op een na dunste, ongeveer 1 millimeter. Bestuif het vel licht met semola zodat het niet aan het werkblad plakt.50 g semola di grano duro
- Leg theelepels vulling in twee rijen op het vel, met 4 centimeter ruimte ertussen. Leg een tweede vel erover en druk met je vingertoppen rond elk bergje de lucht weg, van de vulling naar de rand. Lucht die blijft zitten, zet in het kookwater uit.
- Snijd de ravioli los met een kartelwieltje tot vierkantjes van ongeveer 4 centimeter en druk de randen nog eens stevig aan. Leg ze naast elkaar op een met semola bestoven bakplaat en herhaal met de rest van het deeg en de vulling.50 g semola di grano duro
- Breng 4 liter water aan de kook en doe het zout erin. Smelt intussen de boter met de salieblaadjes op laag vuur in een ruime koekenpan, tot de boter zacht schuimt en de salie knapperig is. Dat duurt ongeveer 3 minuten.2 eetlepels grof zout, 80 g roomboter, 12 salieblaadjes
- Kook de ravioli in twee porties in zacht kokend water. Laat ze nog 1 tot 2 minuten doorkoken zodra ze bovenkomen, samen ongeveer 4 minuten. In hard bruisend water slaan ze tegen elkaar en tegen de wand, en dan scheuren ze open.
- Schep de ravioli met een schuimspaan uit het water en laat ze in de salieboter glijden, met een scheutje kookwater. Zwenk de pan een halve minuut, zodat boter en zetmeel een glanzend laagje vormen. Rasp er Parmigiano over en dien direct op.40 g Parmigiano Reggiano
Notities
Voedingswaarde
Waar komt ravioli vandaan?
Gevulde pasta staat al in Italiaanse kookboeken uit de veertiende eeuw. Over de naam ravioli strijden meerdere streken. In Genua heten ze rabioli en gaat er van oudsher borage en vlees in. In Emilia heet gevulde pasta met kruiden en ricotta tortelli d’erbetta, meestal met snijbiet. In Piemonte knijpen ze kleine plin dicht met hun vingers, en in Mantua zelf eten ze in de herfst tortelli di zucca met pompoen en amaretti.
Tortellini zijn iets anders. Die vouw je om je vinger tot een ringetje, ze zijn kleiner, gevuld met vlees en komen in bouillon op tafel. Ravioli zijn plat, vierkant of rond, en gaan in boter of saus.
Wil je na ravioli eens tortellini vouwen, rol het deeg dan nog dunner uit: tot 1 millimeter, omdat je elk vierkantje van 3 centimeter twee keer vouwt. Ons recept voor tortellini met de vulling uit Bologna gebruikt varkenslende, mortadella, rauwe ham en Parmigiano Reggiano, twee keer gemalen en een nacht gerust. Je dient ze droog op met boter en salie, net als deze ravioli.
Wil je na ravioli een volgende vorm proberen, maak dan cappelletti, de pastahoedjes uit Romagna. Je steekt rondjes van 5 centimeter uit eierdeeg, legt er een hazelnoot vulling van ricotta en Parmigiano Reggiano op en vouwt ze om je vinger tot een hoedje met de punten omhoog. Ze gaan niet in salieboter maar in een heldere bouillon, waarin ze in vier minuten gaar zijn.
Op Sardiniƫ vouwen ze gevulde pasta weer anders. Bij culurgiones uit Sardiniƫ knijp je de naad om en om dicht, zodat elke ravioli op een korenaar lijkt. Het deeg is daar zonder ei, van bloem, semola en water, en in de vulling gaan aardappel, pecorino sardo en munt in plaats van ricotta en spinazie.
Nog een andere manier van vouwen vind je in Piemonte. Voor agnolotti del plin uit Piemonte leg je bolletjes vulling op ƩƩn strook dun eierdeeg, vouw je het deeg erover en knijp je tussen elk bolletje dicht. Zo krijgt elke plin aan ƩƩn kant een plooi waarin de saus blijft hangen. De vulling is daar niet van ricotta, maar van gebraden kalfs- en varkensvlees met savooiekool.
Spinazie en ricotta hoeven niet altijd in een kussentje. Rol je dezelfde soort vulling in een vel verse pasta van 10 bij 12 centimeter, dan heb je cannelloni met spinazie en ricotta. Die gaan met besciamella en tomatensaus 12 minuten de oven in. Er komt geen kookwater meer aan te pas, en de schaal kun je een dag van tevoren vullen.
Spinazie uit de volle grond heeft twee seizoenen, van april tot juni en van september tot november. Salie staat van het voorjaar tot de eerste vorst in de tuin.

Zo krijg je ravioli die dicht blijven in de pan
Ravioli die openscheuren in het kookwater hebben bijna altijd een natte vulling of lucht onder het deeg. Allebei worden ze stoom in het hete water, en die drukt de naad open. Met deze vier handgrepen blijven ze dicht.

- Knijp de spinazie na het slinken uit in een schone theedoek tot er geen druppel meer uitkomt. Van 400 gram blijft ongeveer 150 gram over. Wat er nog in zit, komt er in de pan uit.
- Laat de ricotta minstens een halfuur uitlekken in een zeef boven een kom. Natte ricotta maakt de vulling slap en de bodem van het deeg week.
- Rol het deeg tot de op een na dunste stand van de pastamachine, ongeveer 1 millimeter. Dikker deeg wordt taai aan de randen, waar twee lagen op elkaar liggen.
- Kook ze in water dat zacht kookt. In hard bruisend water slaan ze tegen elkaar en tegen de wand van de pan.
Tip van Remco: Werk met ƩƩn vel tegelijk en leg de rest van het deeg onder een theedoek. Eierdeeg droogt in tien minuten uit en een droge rand plakt niet meer vast. Is het toch gebeurd, strijk de rand dan met een natte vinger in voor je het tweede vel erop legt.
Varianten en allergenen
Glutenvrije ravioli
Vervang de bloem door 400 gram glutenvrije pastamix met xanthaan en voeg een extra eidooier toe. Dit deeg breekt sneller, dus rol het met een deegroller tussen twee vellen bakpapier uit tot 1,5 millimeter en maak de ravioli groter, zo’n 6 centimeter.
Lactosevrije ravioli
Ricotta en boter bevatten lactose. Neem lactosevrije ricotta en bak de salie in olijfolie in plaats van in boter. Parmigiano Reggiano van minstens 24 maanden is van nature vrijwel lactosevrij, dus die mag blijven.
Vegetarische ravioli
In de vulling zit geen vlees, maar Parmigiano Reggiano wordt gemaakt met kalfsstremsel. Wil je het strikt vegetarisch, neem dan een harde kaas met microbieel stremsel. In de herfst vervang je de spinazie door 400 gram geroosterde pompoen, zoals in de tortelli di zucca.
Spinazie en ricotta werken ook in de oven. Voor onze lasagne met spinazie en ricotta knijp je 600 gram verse spinazie twee keer uit, eerst met je handen en daarna in een schone theedoek. Daarna meng je hem koud door gezeefde ricotta met ei en Parmigiano. Je hebt dan dezelfde vleesloze combinatie, maar zonder een middag deeg te rollen en te vouwen.

Welke wijn past erbij?
Bij boter, salie en ricotta past een frisse witte wijn met wat body. Lugana van de turbiana-druif komt van de zuidoever van het Gardameer, op een uur rijden van Mantua, en heeft genoeg zuur voor de boter. Wil je liever rood, schenk dan een droge Lambrusco Mantovano uit de provincie zelf, licht mousserend en koel geschonken op 12 °C.
Menusuggestie
Begin met Carpaccio: het Italiaanse recept met rund, rucola en Parmigiano, die je in 75 minuten klaarmaakt.
Daarna de ravioli met salieboter, in 80 minuten plus een halfuur rust voor het deeg. Maak de ravioli ’s ochtends en leg ze op een bestoven bakplaat in de koelkast.
Sluit af met Sbrisolona: de kruimelkoek met amandelen uit Mantua, uit dezelfde stad. Die bak je in bijna twee uur, dus maak hem de dag ervoor.
Veelgestelde vragen
Dit recept geeft ongeveer zestig ravioli van 4 centimeter. Als hoofdgerecht met een salade erbij zijn dat er vijftien per persoon. Eet je ze als eerste gerecht, met daarna nog vlees of vis, dan reken je tien per persoon en hou je er twintig over voor de vriezer.
Ongekookt bewaar je ze een dag in de koelkast, los van elkaar op een met semola bestoven bakplaat. Langer niet, want de vulling maakt het deeg week. Invriezen kan drie maanden: vries ze een uur los voor op de bakplaat en doe ze daarna in een zak. Kook ze bevroren, een minuut langer dan vers.
Ja, met een lange deegroller. Rol een kwart van het deeg uit op een licht bestoven werkblad, draai het na elke paar halen een kwartslag en werk vanuit het midden naar buiten. Het vel is dun genoeg als je de nerf van het werkblad erdoor ziet. Dat kost per vel ongeveer vijf minuten.
Ravioli maken is werk voor een middag met zijn tweeƫn aan tafel, en zo eten ze ze ook in de Po-vlakte. Wil je Noord-Italiaans eten zonder zelf te kneden, kom dan in de zomer aan tafel bij een TuinDiner in Heiloo of in de winter bij een Winterdiner in de kerk van Hensbroek. Meer pasta uit Noord-Italiƫ vind je op TuinDiner.




