Culurgiones zijn Sardijnse ravioli met een vulling van aardappel, pecorino sardo en munt. Je kookt kruimige aardappelen in de schil, prakt ze met kaas, munt en knoflookolie en laat de vulling een nacht opstijven. Daarna steek je schijven uit een deeg zonder ei, vult ze en knijpt de naad om en om dicht. Ze koken in vier minuten.
Het deeg is van bloem tipo 00, semola rimacinata en lauw water, met een lepel olijfolie. Zonder ei is het soepeler dan gewoon pastadeeg en scheurt het minder als je het plooit. Je rolt het tot ongeveer 1,5 millimeter, dikker dan voor Ravioli zelf maken met spinazie, ricotta en salieboter, omdat de gevlochten naad anders breekt.
De vulling bepaalt de smaak. Pecorino sardo is een schapenkaas van het eiland. Hij is zouter dan Parmigiano en heeft een pittige afdronk. Munt is het kruid van de Sardijnse keuken waar elders in Italië basilicum of salie zou staan. De knoflook trekt alleen door de olie en gaat er daarna weer uit, zodat de vulling niet scherp wordt.
Het vouwen vraagt oefening. De eerste vijf zien er meestal scheef uit, rond de tiende krijg je het ritme te pakken. Reken op een uur vouwen voor veertig stuks, met zijn tweeën de helft.
Wat heb je nodig voor culurgiones?
Kies kruimige aardappelen zoals Bintje of Agria. Vastkokende aardappelen worden plakkerig als je ze prakt, en dan laat de vulling zich niet vormen. Kook ze in de schil, zodat ze geen water opnemen. Het zijn dezelfde aardappelen als voor Gnocchi zelf maken: aardappelgnocchi zoals in Italië.
Pecorino sardo koop je bij een Italiaanse delicatessenwinkel. Fiore sardo, een gerookte schapenkaas van het eiland, mag ook. Lukt dat niet, neem dan een halfjarige pecorino uit een andere streek en geen Pecorino Romano: die is te zout voor deze hoeveelheid. Voor de munt gebruik je alleen de blaadjes, fijngesneden vlak voor het mengen.
Semola rimacinata is dubbel gemalen griesmeel van harde tarwe. Het geeft het deeg stevigheid en een gele kleur.


Culurgiones met tomatensaus
Beoordeel dit recept!
Heb je dit gemaakt? Laat weten hoe het smaakte en geef het sterren.
Benodigdheden in je keuken
- 1 pastamachine of een lange deegroller
- 1 ronde steker van 10 centimeter, of een glas
- 1 pureeknijper of een stamper, voor de aardappelen
- 1 grote pan voor het kookwater
- 1 schuimspaan om de culurgiones uit het water te scheppen
Ingrediënten
Vulling
- 1 kg kruimige aardappelen - zoals Bintje of Agria
- 100 g pecorino sardo - fijn geraspt, of fiore sardo
- 4 takjes verse munt - ongeveer 20 blaadjes
- 2 eetlepels olijfolie - extra vierge
- 1 teentje knoflook - gekneusd
- 1 snufje zout
- 1 snufje zwarte peper - versgemalen
Deeg
- 300 g bloem tipo 00
- 200 g semola rimacinata - dubbel gemalen griesmeel van harde tarwe
- 270 ml lauw water
- 1 eetlepel olijfolie
- 5 g zout
Tomatensaus
- 400 g tomatenpulp - of passata
- 2 eetlepels olijfolie
- 1 teentje knoflook - gepeld en gehalveerd
- 1 takje basilicum - of een paar blaadjes munt
- 40 g pecorino sardo - geraspt, om erover te strooien
Instructies
- Laat het gekneusde teentje knoflook tien minuten trekken in 2 eetlepels olijfolie op een laag vuur. Haal de knoflook eruit. Zo geeft hij smaak aan de olie zonder dat de vulling scherp wordt.2 eetlepels olijfolie, 1 teentje knoflook
- Kook de aardappelen in de schil in 25 tot 30 minuten gaar, tot een mes er zonder weerstand in gaat. Pel ze warm en druk ze door de pureeknijper. In de schil nemen ze geen water op, dus de vulling blijft droog.1 kg kruimige aardappelen
- Meng de lauwe puree met de geraspte pecorino, de fijngesneden munt, de knoflookolie, zout en peper. Proef: de vulling moet stevig op smaak zijn. Dek af en laat minstens vier uur, liefst een nacht, opstijven in de koelkast.100 g pecorino sardo, 4 takjes verse munt, 1 snufje zout, 1 snufje zwarte peper
- Meng de bloem, de semola en het zout. Voeg de olie toe en schenk het lauwe water er in delen bij. Kneed tien minuten tot een glad, soepel deeg. Wikkel het in folie en laat het dertig minuten rusten.300 g bloem tipo 00, 200 g semola rimacinata, 270 ml lauw water, 1 eetlepel olijfolie, 5 g zout
- Haal de vulling een uur van tevoren uit de koelkast. Draai er bolletjes van een eetlepel van en rol ze tot ovaaltjes. Leg ze klaar op een bord, zodat je tijdens het vouwen niet hoeft te scheppen.
- Rol een kwart van het deeg uit met de pastamachine tot ongeveer 1,5 millimeter, stand 3 bij de meeste machines. Dek de rest af. Steek schijven van 10 centimeter uit. Dunner deeg scheurt bij het plooien.
- Leg een ovaaltje vulling op een schijf in je hand. Knijp met duim en wijsvinger de randen om en om naar het midden, van onder naar boven, en eindig met een puntje. Zo ontstaat de gevlochten naad.
- Leg de culurgiones op een met semola bestoven bakplaat en laat ze vijf tot tien minuten drogen. Het deeg wordt steviger, zodat de plooien tijdens het koken blijven staan. Herhaal met de rest van het deeg.
- Verwarm 2 eetlepels olijfolie met de gehalveerde knoflook. Voeg de tomatenpulp en het basilicum toe en laat de saus op middelhoog vuur twintig minuten zachtjes inkoken. Haal de knoflook en het basilicum eruit en breng op smaak met zout.400 g tomatenpulp, 2 eetlepels olijfolie, 1 teentje knoflook, 1 takje basilicum
- Kook de culurgiones in porties in ruim gezouten water, drie tot vijf minuten, tot ze bovendrijven. Schep ze met een schuimspaan in de saus met een scheut kookwater. Strooi de geraspte pecorino erover en serveer direct.40 g pecorino sardo
Notities
Voedingswaarde
Waar komt culurgiones vandaan?
Culurgiones komen uit Ogliastra, de bergachtige streek aan de oostkust van Sardinië. In dorpen als Ulassai, Jerzu en Bari Sardo heten ze culurgionis, in het Sardijns, dat als een eigen taal geldt. In 2015 kregen de culurgionis d’Ogliastra de Europese IGP-status. Die schrijft een vulling met aardappel en munt voor, en de vouw met de hand.
Die vouw heet a spighitta, naar de korenaar. Elders op het eiland bestaan andere gevulde pasta’s, met ricotta of met vlees, maar de aardappelvulling hoort bij Ogliastra. Het is een keuken van de bergen, met kaas van de eigen schapen en aardappelen uit de moestuin.
Munt uit de tuin heb je van mei tot oktober. In de wintermaanden koop je munt uit de kas.

Zo krijg je de aarvouw van culurgiones goed
De vouw maakt het verschil tussen een culurgione en een gewone ravioli. Je legt een ovaal bolletje vulling op een schijf deeg van 10 centimeter, houdt die in je ene hand en knijpt met duim en wijsvinger van de andere hand de randen om en om naar het midden. Zo ontstaat een gevlochten naad met aan het eind een puntje.

- Verwerk de vulling op kamertemperatuur, maar laat hem eerst minstens vier uur koud opstijven. Koude vulling is te hard om te vormen, verse vulling te slap.
- Rol het deeg niet dunner dan 1,5 millimeter. Dun deeg scheurt bij het plooien en breekt in het kookwater.
- Werk met een kwart van het deeg tegelijk en dek de rest af. Droog deeg plakt niet meer aan zichzelf, en dan gaat de naad open.
- Laat de culurgiones vijf tot tien minuten drogen op een bestoven bakplaat. Het deeg wordt dan steviger en de plooien blijven tijdens het koken staan.
Tip van Remco: Vorm alle bolletjes vulling eerst, voordat je het deeg uitrolt. Rol ze tot ovaaltjes van een eetlepel en leg ze op een bord. Dan hoef je tijdens het vouwen niet te scheppen en droogt het deeg niet uit.
Varianten en allergenen
Culurgiones zijn van zichzelf vegetarisch. Pecorino wordt wel met dierlijk stremsel gemaakt, dus voor strikt vegetarisch kies je een schapenkaas met microbieel stremsel.
Culurgiones met boter en munt
Naast tomatensaus is dit de tweede klassieke saus. Smelt 50 gram boter met twee eetlepels olijfolie en een paar blaadjes munt, schep de culurgiones erdoor met een scheut kookwater en rasp er pecorino over. De munt komt dan twee keer terug, in de vulling en in de saus.
Culurgiones uit de oven
Kook de culurgiones twee minuten korter dan normaal, leg ze in een ingevette ovenschaal en schep de tomatensaus erover. Strooi er 40 gram geraspte pecorino over en zet de schaal 15 minuten in de oven op 200 °C, tot de kaas goudbruin is.

Welke wijn past erbij?
Uit Jerzu in Ogliastra komt de Cannonau di Sardegna, een rode wijn van de cannonau-druif met rijp rood fruit en zachte tannine. Hij past bij de tomatensaus en de pecorino. Schenk hem op 16 °C. Liever wit, neem dan een licht zilte Vermentino di Sardegna, die goed samengaat met de versie met boter en munt.
Menusuggestie
Begin met Burrata salade met tomaat en rucola zoals in Puglia, die je in 45 minuten klaarzet.
Daarna de culurgiones in tomatensaus, in 90 minuten plus de rusttijd voor de vulling. Maak de vulling de avond ervoor.
Sluit af met Panna cotta: het klassieke recept uit Piemonte met room en vanille. Die moet vijf uur opstijven, dus ook die maak je een dag eerder.
Veelgestelde vragen
Je zegt koe-loer-DJO-nes, met de klemtoon op de derde lettergreep. De g voor de i klinkt zacht, zoals in het Italiaanse giorno. In Ogliastra zelf zeggen en schrijven ze culurgionis, met een i aan het eind. In Nederland en op Italiaanse menukaarten zie je ze ook gewoon als Sardijnse ravioli staan.
Ongekookt bewaar je ze een dag in de koelkast, los van elkaar op een bakplaat met semola. Invriezen kan drie maanden: vries ze een uur los voor op de bakplaat en doe ze daarna in een diepvrieszak. Kook ze bevroren, een minuut langer dan vers. De vulling kun je zonder deeg twee dagen koel bewaren.
Dit recept geeft ongeveer veertig culurgiones van 7 centimeter lang. Als eerste gerecht met daarna nog vlees of vis reken je zes tot acht per persoon. Eet je ze als hoofdgerecht, dan zijn het er tien. Wat overblijft vries je in voor een volgende keer.
Gekookte culurgiones van de vorige dag bak je in een koekenpan met olijfolie tot het deeg aan één kant krokant is. Eet ze met een lepel tomatensaus ernaast. Zin in Italiaans eten zonder zelf te vouwen? Kom in de zomer aan tafel bij een TuinDiner in Heiloo of in de winter bij een Winterdiner in de kerk van Hensbroek. Meer verse pasta vind je op TuinDiner.




