Arancini zijn Siciliaanse rijstballen met een kern van ragù, erwten en kaas, met een korst van paneermeel. Je kookt de rijst met saffraan en boter tot het water op is, laat hem een uur afkoelen, vormt er met natte handen ballen van rond een lepel vulling en frituurt ze vijf minuten op 175 °C.
De naam komt van arancia, sinaasappel: zo groot en zo oranje is een goede arancina uit Palermo. In Nederland heten ze ook risottoballetjes of rijstballetjes, en veel recepten maken ze van restjes risotto met een blokje mozzarella in het midden. Op Sicilië gaat het anders. Daar kook je de rijst apart, met saffraan en zonder te roeren, zodat de korrels heel blijven en aan elkaar plakken zonder pap te worden.
Restjes risotto gebruiken wij ook, maar daar maken we Risotto al salto: krokante schijf van restjes risotto alla milanese van. Voor arancini begin je met verse rijst en een ragù dat anderhalf uur stooft met erwten, laurier en een snufje kruidnagel. Dat ragù maak je gerust een dag eerder, dan is het droog en koud als je gaat vullen.
Uit 400 gram rijst draai je tien ballen van ongeveer 130 gram, genoeg voor vier personen als voorgerecht. Bij TuinDiner maken we ze rond, zoals in Palermo, en frituren we ze vlak voor het serveren. Na een halfuur op tafel is de korst al zachter.
Wat heb je nodig voor arancini?
Neem risottorijst zoals carnaroli of vialone nano. Die korrels geven zetmeel af en plakken, maar blijven stevig. Langkorrelige rijst valt in de frituur uit elkaar. De saffraan kleurt de rijst geel en geeft hem een licht bittere geur. Eén zakje van 0,125 gram is genoeg voor 400 gram rijst. Kurkuma geeft wel de kleur, maar niet die geur.
Caciocavallo is een stevige kaas van koemelk uit Zuid-Italië, in de vorm van een peer. Hij smelt in de vulling zonder te gaan lopen. Vind je hem niet, neem dan provolone of jonge pecorino. Mozzarella kan ook, maar laat hem dan een uur uitlekken, anders maakt het vocht de rijst nat. Voor de korst heb je bloem, water en paneermeel nodig, geen ei. Erwten uit de diepvries zijn prima.


Arancini al ragù
Beoordeel dit recept!
Heb je dit gemaakt? Laat weten hoe het smaakte en geef het sterren.
Benodigdheden in je keuken
- 1 pan met dikke bodem en deksel
- 1 Bakplaat met bakpapier
- 1 Sauteerpan
- 1 frituurpan of hoge pan
- 1 Keukenthermometer
- 1 schuimspaan
Ingrediënten
Saffraanrijst
- 400 g risottorijst - carnaroli of vialone nano
- 1 l water
- 40 g roomboter
- 12 g zout
- 0,125 g saffraan - één zakje, draadjes of poeder
Ragù met erwten
- 200 g gehakt - half varken, half rund
- 2 eetlepels olijfolie
- 0,5 ui - fijngesnipperd
- 0,5 wortel - fijngesneden
- 1 stengel bleekselderij - klein, fijngesneden
- 50 ml droge witte wijn
- 1 eetlepel tomatenpuree - opgelost in 150 ml water
- 80 g doperwten - vers of uit de diepvries
- 1 laurierblad
- 1 snufje gemalen kruidnagel
Vulling
- 100 g caciocavallo - geraspt, of provolone
Korst
- 100 g bloem tipo 00
- 150 ml water - koud
- 150 g paneermeel - fijn
Frituren
- 1,5 l zonnebloemolie - of pindaolie
Instructies
- Doe het water, de boter, het zout en de saffraan koud in een pan met dikke bodem en schud de rijst erin. Breng het op middelhoog vuur aan de kook en laat de rijst zonder te roeren 15 à 18 minuten garen, tot al het water is opgenomen. Zo blijven de korrels heel.150 ml water, 40 g roomboter, 12 g zout, 0,125 g saffraan, 400 g risottorijst
- Strijk de rijst in een dunne laag uit op een bakplaat met bakpapier en laat hem minstens een uur helemaal afkoelen. Pas koude rijst is plakkerig genoeg om zich stevig rond de vulling te sluiten.
- Verwarm de olijfolie in een sauteerpan en fruit de ui, de wortel en de bleekselderij in 8 minuten zacht op laag vuur. Doe het gehakt erbij en bak het rul en bruin, zodat het ragù smaak krijgt van de korst.2 eetlepels olijfolie, 0,5 ui, 0,5 wortel, 1 stengel bleekselderij, 200 g gehakt
- Blus af met de witte wijn en laat die 2 minuten verdampen. Roer de opgeloste tomatenpuree erdoor en voeg de erwten, het laurierblad en de kruidnagel toe. De kruidnagel geeft het ragù de warme geur van Palermo.50 ml droge witte wijn, 1 eetlepel tomatenpuree, 80 g doperwten, 1 laurierblad, 1 snufje gemalen kruidnagel
- Stoof het ragù afgedekt anderhalf uur op laag vuur en haal in het laatste kwartier het deksel eraf. Het is klaar als er geen vocht meer in de pan staat, want een nat ragù lekt door de rijst.
- Haal het laurierblad eruit en laat het ragù lauw worden. Roer dan de geraspte caciocavallo erdoor en laat de vulling helemaal afkoelen, zodat de kaas pas in de frituur smelt.100 g caciocavallo
- Maak je handen nat, neem een handvol rijst van ongeveer 90 gram en druk er een kuil in. Leg er een flinke lepel vulling in, vouw de rijst eromheen en druk de bal stevig aan tot een gladde bol zonder kier.
- Klop de bloem met het koude water tot een dun, glad beslag. Haal elke bal eerst door het beslag en rol hem daarna door het paneermeel. Laat de arancini een halfuur in de koelkast opstijven, dan blijft de korst heel.100 g bloem tipo 00, 150 g paneermeel
- Verhit de zonnebloemolie in een frituurpan of hoge pan tot 175 °C. Frituur de arancini met twee of drie tegelijk, helemaal onder de olie, 4 à 5 minuten tot ze goudbruin zijn. Laat ze uitlekken op keukenpapier en serveer ze warm.1,5 l zonnebloemolie
Notities
Voedingswaarde
Waar komen arancini vandaan?
Het verhaal wil dat de Arabieren, die Sicilië van de negende tot de elfde eeuw bestuurden, de rijst en de saffraan naar het eiland brachten. Ze aten rijst met kruiden en vlees uit één schaal. De gepaneerde bal die je mee kon nemen naar het land of op reis, kwam later.
Over de naam is het eiland het nog altijd niet eens. In Palermo en het westen heet hij arancina en is hij rond als een sinaasappel. In Catania en het oosten is het arancino, met een punt naar de vorm van de Etna. De Accademia della Crusca gaf in 2018 beide vormen gelijk. Op 13 december laten ze in Palermo brood en pasta een dag staan en eten ze arancini op straat, in de bar en thuis.
Arancini liggen het hele jaar in de vitrine, maar de vulling volgt de moestuin: verse erwten in april en mei, saffraan uit de oogst van oktober, en wortel en selderij voor het ragù in de koude maanden.
Supplì lijken op arancini, maar het is een ander gerecht, uit Rome in plaats van Sicilië. De rijst gaart daar in tomatensaus met gehakt, waardoor de kroketten rood worden, en in het midden zit alleen een blokje mozzarella. Ze zijn ovaal en kleiner dan arancini, en er gaat geen saffraan in. Wil je het Romeinse gerecht ernaast leggen, lees dan hoe je supplì met tomaat en mozzarella maakt, met een dubbele korst van ei en paneermeel.
Ben je in de zomer op Sicilië, dan zie je in Catania en Messina ’s ochtends mensen granita eten met een warme brioche col tuppo. Na een bord arancini is zelfgemaakte granita al limone een licht en fris nagerecht. Je zet hem ’s ochtends in de vriezer en schraapt hem elk half uur los met een vork tot losse, glinsterende korrels.

Zo krijg je arancini rond en heel uit de frituur
Arancini die openbarsten in de olie hebben bijna altijd hetzelfde probleem: de rijst was nog warm, of de vulling te nat. Warme rijst plakt niet stevig genoeg, en vocht uit het ragù wordt in de hete olie stoom die de bal openduwt. Met koude rijst, een droog ragù en een dichte korst houden ze hun vorm.

- Kook de rijst zonder te roeren tot al het water is opgenomen, 15 à 18 minuten. Roeren maakt de korrels kapot, en dan wordt de bal papperig in plaats van stevig.
- Strijk de rijst uit op een bakplaat en laat hem minstens een uur helemaal afkoelen. Pas koude rijst is plakkerig genoeg om zich rond de vulling te sluiten.
- Stoof het ragù tot er geen vocht meer in de pan staat en laat het afkoelen voordat de caciocavallo erdoor gaat. Een nat ragù lekt door de rijst.
- Werk met natte handen, druk de bal na het sluiten stevig aan en strijk de naad glad. Een kier is de plek waar hij in de olie openscheurt.
- Frituur op 175 °C, twee of drie tegelijk en helemaal onder de olie. Met te veel ballen koelt de olie af, en dan zuigt de korst olie op.
Tip van Remco: Haal de ballen eerst door een dun beslag van bloem en water en pas daarna door het paneermeel. Dat beslag sluit beter dan ei en geeft een dunne, harde korst. Laat de gepaneerde arancini een halfuur in de koelkast opstijven voordat ze de olie in gaan.
Varianten en allergenen
Arancini al burro met ham en mozzarella
Naast het ragù is dit de tweede klassieke vulling op Sicilië: blokjes gekookte ham, uitgelekte mozzarella en een lepel dikke bechamel. Maak die bechamel met 30 gram boter en 30 gram bloem op 250 milliliter melk, dan is hij stevig genoeg om niet door de rijst te lekken.
Glutenvrije arancini
Vervang de bloem in het beslag door rijstmeel en het paneermeel door glutenvrij paneermeel of fijngemalen maïsvlokken. De rijst, het ragù en de kaas zijn van zichzelf glutenvrij.
Lactosevrije arancini
Kook de rijst met 3 eetlepels olijfolie in plaats van boter. Laat de caciocavallo weg of neem een lang gerijpte pecorino, waarin bijna geen lactose meer zit.
Vegetarische arancini
Maak het ragù van 200 gram fijngehakte champignons en een handje geweekt eekhoorntjesbrood in plaats van gehakt, met dezelfde erwten en tomaat, en stoof het net zo droog. Neem een kaas zonder dierlijk stremsel, want caciocavallo wordt daar traditioneel mee gemaakt.

Welke wijn past erbij?
Bij de korst en het ragù past een Frappato uit Vittoria, in het zuidoosten van Sicilië. Het is een lichte rode wijn die je koel schenkt, op 14 °C. Liever wit? Neem een Grillo uit de streek rond Marsala, met frisse zuren die door de olie heen snijden.
Menusuggestie
Begin met deze arancini, warm uit de olie, als antipasto. Reken op ruim drie uur, met het afkoelen van de rijst erbij.
Daarna Pistachepesto, Siciliaanse pesto van pistachenoten met linguine, in 27 minuten klaar.
Sluit af met Cannoli Siciliani. Die hebben drie en een half uur nodig, dus bak je de kokers de dag ervoor en vul je ze pas aan tafel.
Veelgestelde vragen
Allebei. In Palermo en West-Sicilië zeggen ze arancina, meervoud arancine, en maken ze de bal rond. In Catania en het oosten heet hij arancino, meervoud arancini, met een punt naar de vorm van de Etna. In Nederland is arancini de gangbare naam, daarom gebruiken wij die ook, al maken we ze rond zoals in Palermo.
Ja. Gefrituurde arancini blijven twee dagen goed in de koelkast. Invriezen kan het best gepaneerd en nog niet gebakken: leg ze los van elkaar op een bakplaat in de vriezer en doe ze daarna in een zak. Zo blijven ze twee maanden goed. Frituur ze bevroren op 170 °C, zeven tot acht minuten, zodat de kern ook warm wordt.
Ja, al wordt de korst minder knapperig dan uit de frituur. Besprenkel de gepaneerde ballen met olijfolie en bak ze 25 minuten in de oven op 200 °C, of 15 minuten in de airfryer op 190 °C, en keer ze halverwege. Gefrituurde arancini van gisteren warm je zo ook op: 10 minuten op 180 °C.
Met het ragù een dag eerder klaar zijn arancini een middag werk voor een schaal die in tien minuten leeg is. Wil je proeven hoe wij koken, kom dan naar een TuinDiner in de tuin in Heiloo of een Winterdiner in de kerk van Hensbroek, en vertel ons of jij voor Palermo of voor Catania kiest.




