Bechamelsaus is een witte saus van boter, bloem en melk, op smaak gebracht met zout en nootmuskaat. Je smelt de boter, klopt de bloem erdoor tot een roux, gaart die twee minuten en klopt er beetje bij beetje warme melk bij. Na vijf minuten zachtjes pruttelen bedekt de saus de lepel. In een kwartier is hij klaar.
In Nederland gaat bechamelsaus vooral over bloemkool, of komt hij uit een pak voor de ovenschotel. In Italië heet hij besciamella, en in Emilia-Romagna is het de saus die de lasagne bij elkaar houdt. Dit is het derde recept van onze reeks uit Bologna. Begin je bij het begin, maak dan eerst Ragù alla bolognese: het basisrecept uit Bologna. De bechamel maak je pas op de dag zelf, terwijl het water voor de pasta opwarmt.
De verhouding is makkelijk te onthouden: één deel boter, één deel bloem en tien delen melk. Met 50 gram boter, 50 gram bloem en een halve liter melk heb je ruim een halve kilo saus, genoeg voor een ovenschaal voor vier personen. Wil je de saus dunner of dikker, dan verander je in de regel alleen de boter en de bloem, niet de melk.
Voor een grote ovenschaal verdubbel je die verhouding gewoon. Voor onze lasagna van aardappelen en aubergines maak je de saus van 100 gram ongezouten roomboter, 100 gram bloem en 1 liter volle melk, met een theelepel nootmuskaat. Er zit geen pasta in: lagen aardappel, aubergine en gehakt worden overgoten met de bechamel, naar het voorbeeld van de Griekse moussaka. Na circa 40 minuten in een oven van 180 °C is de bovenkant goudbruin.
Bij TuinDiner maken we de bechamel altijd zelf. Een pak uit de supermarkt is dikker en zouter en smaakt naar zetmeel. Zelf maken kost een kwartier, met ingrediënten die je al in huis hebt.
Wat heb je nodig voor bechamelsaus?
Neem volle melk, want halfvolle melk geeft een dunne, flauwe saus die in de oven wegzakt. Gebruik roomboter zonder zout, dan bepaal je het zout zelf. Bloem tipo 00 is fijn gemalen en lost zonder korrels op in de boter. Gewone tarwebloem mag ook, zeef hem dan eerst. Rasp de nootmuskaat vers van een hele noot: nootmuskaat uit een potje verliest na een paar maanden zijn geur.
In Frankrijk trekt de melk voor bechamelsaus soms eerst met ui, laurier en kruidnagel. In Italië blijft het bij een snufje nootmuskaat, zodat de saus de ragù en de Parmigiano niet overstemt. Peper laten we weg. Wie hem toch wil, neemt witte peper, dan zie je geen zwarte spikkels in de witte saus.


Bechamelsaus
Beoordeel dit recept!
Heb je dit gemaakt? Laat weten hoe het smaakte en geef het sterren.
Benodigdheden in je keuken
- 1 Steelpan met dikke bodem
- 1 pannetje voor de melk
- 1 Garde
- 1 Zeef
- 1 platte schaal
Ingrediënten
Roux
- 50 g roomboter - ongezouten
- 50 g bloem tipo 00 - gezeefd
Saus
- 500 ml volle melk
- 4 g zout
- 1 snufje nootmuskaat - vers geraspt
Instructies
- Verwarm de melk in een pannetje tot 60 à 70 °C, tot hij dampt maar nog niet kookt. Warme melk bindt gelijkmatig met de roux, zodat de saus sneller dik wordt en er geen klontjes ontstaan.500 ml volle melk
- Smelt de boter op laag vuur in een steelpan met een dikke bodem. Laat hem niet sissen of kleuren, want bruine boter maakt de saus grijs en geeft hem een notensmaak die niet bij lasagne past.50 g roomboter
- Doe de gezeefde bloem in één keer bij de boter en klop meteen met een garde tot een glad papje. Laat deze roux 2 minuten al roerend garen, zodat de rauwe bloemsmaak verdwijnt. Hij blijft wit tot lichtgeel.50 g bloem tipo 00
- Giet een scheutje warme melk bij de roux en klop het glad, van het midden naar de rand. Er ontstaat eerst een dikke pasta. Voeg pas meer melk toe als er geen klontje meer te zien is.500 ml volle melk
- Giet de rest van de melk er in een dunne straal bij terwijl je blijft kloppen. Zet het vuur iets hoger en roer langs de bodem en de rand van de pan, waar de saus het eerst aanzet.500 ml volle melk
- Laat de saus 5 minuten zachtjes pruttelen tot hij de lepel bedekt en je vinger er een schone streep in trekt. Is hij te dik, klop er dan warme melk door. Is hij te dun, laat hem langer pruttelen.
- Neem de pan van het vuur en roer het zout en de nootmuskaat erdoor. Giet de saus in een platte schaal en leg folie direct op het oppervlak, zodat er geen vel op komt terwijl hij afkoelt.4 g zout, 1 snufje nootmuskaat
Notities
Voedingswaarde
Waar komt bechamelsaus vandaan?
Wie de saus heeft bedacht, weet niemand zeker. In Frankrijk draagt hij de naam van Louis de Béchameil, hofmeester aan het hof van Lodewijk XIV, en geldt hij als een van de moedersauzen van de Franse keuken. Italianen vertellen dat de koks van Caterina de’ Medici de saus al in de zestiende eeuw naar Parijs meenamen, maar een recept uit die tijd is nooit gevonden. Pellegrino Artusi schreef hem in 1891 op als balsamella, en zo heet hij in Bologna en Modena nog vaak.
In Emilia-Romagna hoort de besciamella bij de lasagne verdi en de cannelloni. Daar is hij dunner dan in Frankrijk en zit er geen kaas in: de Parmigiano Reggiano gaat tussen de lagen. Het blijft een saus voor de koude maanden, als venkel, bloemkool en prei op de markt liggen en onder een laag bechamel de oven in gaan.
Niet elke ovenschotel uit Emilia-Romagna heeft bechamel nodig. Voor een ovenschotel met tortellini en mozzarella zorgen gesmolten boter, mozzarella en een dikke laag Parmigiano Reggiano voor de saus en de korst. Wil je hem romiger, dan meng je de tortellini met deze bechamel, aangelengd met wat melk.
Ook cannelloni gaan niet zonder besciamella. In ons cannelloni recept met spinazie en ricotta maak je de saus van een liter melk, 100 gram boter en 100 gram bloem. Een laag gaat op de bodem van de ovenschaal, de rest over de rolletjes, met een baan tomatensaus erover. Na 12 minuten op 200 °C staat de schaal voor vier op tafel.
Naast de besciamella kent elke Italiaanse kok nog een basissaus uit het hoofd: de sugo di pomodoro. Lees hoe je pastasaus maakt zoals in Italië, met gepelde tomaten, ui, knoflook en vers basilicum, zonder suiker en zonder bouillonblokje. Op die tomatensaus bouwen de ragù en de parmigiana verder.

Zo krijg je bechamelsaus glad en zonder klontjes
Klontjes in bechamelsaus ontstaan als koude melk in één keer op een hete roux valt. De bloem trekt dan aan de buitenkant dicht en binnenin blijft een droog bolletje. Met warme melk, een garde en een paar minuten geduld blijft de saus glad.
Voor een lasagne zonder ragù maak je de bechamel iets dunner. In onze witte lasagne met spinazie en ricotta gaat 800 ml volle melk op 70 gram boter en 70 gram bloem, zodat de saus tussen de vier lagen kan lopen. Giet de warme melk er in vier keer bij, klop na elke scheut tot de saus glad is en laat hem 7 tot 10 minuten zacht pruttelen.

- Warm de melk tot 60 à 70 °C, dampend maar niet kokend. Warme melk bindt gelijkmatig met de roux en de saus wordt sneller dik.
- Gaar de roux 2 minuten op laag vuur, al roerend. Zo verdwijnt de rauwe bloemsmaak, en omdat de roux wit blijft, blijft de saus dat ook.
- Giet eerst een scheutje melk erbij en klop dat glad, van het midden naar de rand. Pas als er geen klontje meer te zien is, gaat de rest erbij.
- Laat de saus een paar minuten zachtjes pruttelen en roer langs de bodem, waar hij het eerst aanzet. Hij is klaar als hij de lepel bedekt en je vinger er een schone streep in trekt.
- Is de saus te dik, klop er dan een scheutje warme melk door. Is hij te dun, laat hem dan langer pruttelen. Zit er toch een klontje in, haal er dan kort een staafmixer doorheen.
Tip van Remco: Maak de bechamel voor lasagne met 40 gram boter en 40 gram bloem in plaats van 50. In de oven trekt de pasta nog vocht uit de saus en wordt die vanzelf dikker. Met de volle hoeveelheid worden de lagen droog en plakkerig.
Varianten en allergenen
Glutenvrije bechamelsaus
Vervang de bloem door 30 gram maïzena. Maak er geen roux van, maar los de maïzena op in een kopje koude melk en klop dat door de warme melk met de gesmolten boter. Na twee minuten pruttelen is de saus dik. Een glutenvrije meelmix werkt wel als roux, met 50 gram zoals in het recept.
Lactosevrije bechamelsaus
Neem lactosevrije melk en vervang de boter door 40 milliliter milde olijfolie. Zo maak je bechamelsaus zonder boter. De smaak is lichter en de saus wordt iets minder romig, maar hij bindt op dezelfde manier.
Bechamelsaus met kaas
Roer van het vuur 50 gram geraspte Parmigiano Reggiano door de saus, dan heb je een kaassaus die de Fransen mornay noemen. Die past over bloemkool, venkel of witlof uit de oven. Voor de lasagne laat je de kaas uit de saus, want die zit al tussen de lagen. De gewone saus is vegetarisch. Voor een vegetarische kaassaus neem je een harde kaas zonder dierlijk stremsel, want Parmigiano Reggiano wordt daarmee gemaakt.

Welke wijn past erbij?
Bechamelsaus drink je niet los, dus kies de wijn bij het gerecht eronder. Bij een lasagne alla bolognese past een Lambrusco Grasparossa di Castelvetro uit de heuvels bij Modena, koel geschonken. Bij venkel of bloemkool uit de oven past een witte Pignoletto uit de Colli Bolognesi, fris en met een licht bittertje dat door de boter en de melk heen snijdt.
Menusuggestie
Begin met Carpaccio: het Italiaanse recept met rund, rucola en Parmigiano, in 75 minuten klaar.
Daarna Lasagne alla bolognese: het klassieke lasagne recept uit Bologna, met deze bechamel tussen de lagen. Reken op ruim twee uur, met de ragù al klaar.
Sluit af met Panna Cotta met pistache en hazelnoot. Die heeft drie en een half uur nodig, dus maak je hem de dag ervoor.
Veelgestelde vragen
Dan heeft de roux te kort gegaard of de saus te kort geprutteld. Bloem heeft een paar minuten warmte nodig voordat het zetmeel openbreekt en de rauwe smaak verdwijnt. Laat de roux daarom 2 minuten op laag vuur garen voor de melk erbij gaat, en laat de saus daarna nog minstens 5 minuten zachtjes pruttelen. Proef pas daarna.
Voor een ovenschaal lasagne voor vier personen is een halve liter melk genoeg, dat geeft ruim een halve kilo saus. Maak hem voor de lasagne iets dunner, met 40 gram boter en 40 gram bloem. Gebruik je gedroogde lasagnebladen die je niet voorkookt, neem dan 100 milliliter extra melk, want die bladen trekken vocht uit de saus.
Ja. Leg folie direct op het oppervlak, zodat er geen vel op komt, en bewaar de saus 2 tot 3 dagen in de koelkast. Invriezen kan een maand. Koud is bechamel zo stevig als pudding. Warm hem op laag vuur op met een scheutje melk en klop hem met de garde weer glad.
Met de ragù al in de vriezer is deze bechamelsaus het laatste kwartier werk voor een lasagne. Wil je proeven hoe wij koken, kom dan naar een TuinDiner in de tuin in Heiloo of een Winterdiner in de kerk van Hensbroek, en vertel ons wat jij onder de bechamel legt.




