Pasta e patate is de Napolitaanse pasta met aardappel uit één pan. Je fruit een soffritto van ui, wortel en bleekselderij met pancetta, laat blokjes aardappel 35 minuten zacht garen en kookt daarna de pasta rauw in hetzelfde vocht. Van het vuur roer je gerookte provola erdoor. In ruim een uur eet je met vier personen.
Het gerecht draait om zetmeel. De aardappel valt aan de randen uit elkaar en de pasta geeft tijdens het koken zijn zetmeel af aan het vocht. Samen maken ze een crème van aardappel die de pasta omhult, zonder room en zonder boter. Daarom kook je de pasta niet apart in een pan water: dan gaat juist dat zetmeel door de gootsteen.
In Nederland zoekt men het vaak als aardappel pasta, en dat klopt: meer dan pasta en aardappel, olie, pancetta, wat groente en kaas zit er niet in. Het is familie van Pasta e fagioli: de bonensoep van mijn moeder, in één pan, waarbij de bonen de rol van de aardappel spelen. Je eet het met een lepel uit een diep bord, als primo piatto of als hele maaltijd.
Het is een gerecht voor de maanden waarin TuinDiner van de tuin in Heiloo naar de Winterdiners in de kerk van Hensbroek gaat. Een pan die een uur op laag vuur staat, past bij de vroege avonden.
Wat heb je nodig voor pasta e patate?
Neem kruimige aardappelen, zoals Bintje of Irene, 600 gram voor vier personen. Die vallen aan de randen uit elkaar en binden het vocht. Vastkokende aardappelen blijven heel en dan wordt het gerecht waterig.
In Napels gaat er pasta mista in, de restjes van verschillende pakken korte pasta door elkaar. Heb je die niet, neem dan tubetti, ditalini of gebroken spaghetti. Grote vormen zoals rigatoni passen niet op een lepel en garen ongelijk.
Op Sicilië belanden zulke restjes in een soep met peulvruchten. In de minestra di San Giuseppe breek je wat er over is van spaghetti, penne of ditalini, en kook je dat rauw in een dikke soep van tuinbonen, kikkererwten, linzen en borlotti met wilde venkel. Net als hier bindt het zetmeel van de pasta het vocht, zonder room of boter.
De smaak komt van twee kazen. Een korst Parmigiano Reggiano kookt mee en geeft het vocht een hartige ondergrond. Gerookte provola uit Campanië roer je er aan het eind door. Bewaar daarom de korsten van een stuk Parmezaanse kaas in de vriezer. Gerookte mozzarella kan als vervanger, jonge Goudse kaas niet: die wordt vettig.
Voor de pancetta kun je ook guanciale of de traditionele lardo nemen. Een paar kerstomaatjes geven een licht zuur, geen tomatensaus.


Pasta e patate
Beoordeel dit recept!
Heb je dit gemaakt? Laat weten hoe het smaakte en geef het sterren.
Benodigdheden in je keuken
- 1 ruime pan met dikke bodem en deksel minstens 3 liter
- 1 Houten lepel
Ingrediënten
Soffritto
- 4 eetlepels olijfolie extra vergine
- 80 g gerookte pancetta - in blokjes, of guanciale
- 1 stuk ui - in blokjes van een halve centimeter
- 1 stuk wortel - in blokjes
- 1 stuk bleekselderij - stengel, in blokjes
Aardappelen
- 600 g kruimige aardappelen - geschild, in blokjes van 2 tot 3 cm
- 100 g kerstomaatjes - in vieren
- 1 l groentebouillon - heet
- 2 stuks korst van Parmigiano Reggiano - afgeschraapt, in reepjes
Pasta en afmaken
- 300 g pasta mista - of tubetti, ditalini of gebroken spaghetti
- 150 g gerookte provola - in blokjes van een centimeter
- 30 g Parmigiano Reggiano - geraspt
- zout - naar smaak
- zwarte peper - versgemalen
Instructies
- Snijd de ui, de wortel en de bleekselderij in blokjes van een halve centimeter. Bak de pancetta in een ruime pan op middelhoog vuur twee minuten, tot het vet uitloopt, zodat het vet de soffritto smaak geeft.80 g gerookte pancetta
- Voeg de olijfolie, de ui, de wortel en de bleekselderij toe en zet het vuur laag. Fruit de groenten acht minuten, tot de ui glazig en zacht is maar nog niet kleurt. Gekleurde ui maakt het gerecht bitter.4 eetlepels olijfolie extra vergine, 1 stuk ui, 1 stuk wortel, 1 stuk bleekselderij
- Schil de aardappelen en snijd ze in blokjes van twee tot drie centimeter. Roer ze met de kerstomaatjes een minuut door de soffritto, zodat ze rondom met olie bedekt zijn voordat het vocht erbij gaat.600 g kruimige aardappelen, 100 g kerstomaatjes
- Schenk er zoveel hete bouillon bij dat de aardappelen net onder staan, ongeveer een halve liter. Zet de rest van de bouillon op een tweede pit tegen de kook aan, want koude bouillon haalt de pan steeds van de kook.1 l groentebouillon
- Leg het deksel op de pan en laat de aardappelen 35 minuten zachtjes garen op laag vuur, tot de randen uit elkaar vallen. Prak dan met een houten lepel een deel van de aardappel tegen de wand van de pan.
- Schraap de korsten van Parmigiano Reggiano af, snijd ze in reepjes en doe ze in de pan. Schenk er nog een kwart liter hete bouillon bij en breng alles aan de kook.2 stuks korst van Parmigiano Reggiano
- Doe de pasta rauw in de pan en kook hem zonder deksel op middelhoog vuur gaar, twee minuten langer dan op het pak staat. Roer elke minuut en voeg een scheut hete bouillon toe zodra de pasta droog komt te staan.300 g pasta mista
- Proef op zout en peper als de pasta bijna gaar is, want de pancetta, de korst en de bouillon zijn al zout. Het vocht moet nog licht boven de pasta staan, want de pasta trekt het laatste vocht nog op.zout, zwarte peper
- Haal de pan van het vuur en roer de blokjes provola en de geraspte Parmigiano Reggiano erdoor, tot de provola smelt en draden trekt. Laat het gerecht twee minuten rusten en schep het in diepe borden.150 g gerookte provola, 30 g Parmigiano Reggiano
Notities
Voedingswaarde
Waar komt pasta e patate vandaan?
Pasta e patate alla napoletana hoort bij de cucina povera van Napels, de keuken van wie weinig had en niets weggooide. In de winkels van de oude stad werd de gebroken pasta van de bodem van de bakken samen verkocht als pasta ammescata. Die gemengde pasta ging met een paar aardappelen in de pan en werd zo een maaltijd voor het hele gezin.
De versie met provola heet in het Napolitaans azzeccata, wat geplakt betekent. Het gerecht moet zo dik zijn dat de lepel erin blijft staan. Aan de kust van Campanië kook je er mosselen in mee, dat is pasta, patate e cozze.
Aardappelen zijn het hele jaar te koop, maar de bewaaraardappelen van de herfst zijn het meest kruimig. Nieuwe aardappelen uit juni en juli bevatten meer water en minder zetmeel.

Zo krijg je pasta e patate romig zonder room
Het lastige van pasta e patate is het vocht. Er moet net genoeg in de pan staan om de pasta gaar te koken, maar aan het eind mag er niets boven de pasta staan. Je kookt de pasta daarom als een risotto: heet vocht in scheutjes, en blijven roeren.

- Snijd de aardappel in blokjes van twee tot drie centimeter. Kleinere blokjes vallen helemaal uit elkaar voordat de pasta erin gaat.
- Prak met een houten lepel een deel van de aardappel tegen de wand van de pan. Die puree bindt het vocht.
- Houd de bouillon heet op een tweede pit. Koude bouillon haalt de pan van de kook en dan wordt de buitenkant van de pasta papperig.
- Roer elke minuut. Pasta en aardappel zakken naar de bodem en zetten daar binnen een paar minuten aan.
- Haal de pan van het vuur voordat de provola erin gaat. Op het vuur wordt de kaas taai en scheidt het vet af.
Tip van Remco: Haal de pan van het vuur als de pasta nog een minuut te gaan heeft en het vocht nog licht boven de pasta staat. In die minuut trekt de pasta het laatste vocht op en smelt de provola. Te dik geworden? Een scheut hete bouillon erbij.
Varianten en allergenen
Het gerecht is van zichzelf lactosearm: Parmigiano Reggiano bevat vrijwel geen lactose, provola wel een beetje.
Pasta e patate zonder pancetta
Laat de pancetta weg en fruit de soffritto in vijf eetlepels olijfolie. Kook een extra korst mee voor de hartigheid. Let op: Parmigiano Reggiano wordt met dierlijk stremsel gemaakt. Wie strikt vegetarisch eet, neemt een vegetarische harde kaas en een provola met microbieel stremsel.
Pasta e patate met porcini
Week 20 gram gedroogde porcini een kwartier in warm water en bak ze mee in de soffritto. Het weekvocht gaat door een zeef bij de bouillon. Het volledige recept staat bij de Pasta met aardappel, porcini en provola uit één pan.
Pasta e patate al forno
Maak het recept, maar haal de pasta twee minuten eerder van het vuur. Schep alles in een ovenschaal, leg er plakjes provola op en strooi er geraspte Parmigiano Reggiano over. Bak het 15 minuten op 200 graden, tot er een bruine korst op zit.
Uit dezelfde Napolitaanse keuken komt de klassieke pasta al forno met provola en balletjes. Daar gaan rigatoni in tomatensugo in twee lagen de ovenschaal in, met kleine gehaktballetjes, ricotta, salami en hardgekookt ei. Na 35 minuten op 190 graden en tien minuten rust snijd je hem in punten.

Welke wijn past erbij?
Schenk een Gragnano uit de bergen boven het schiereiland van Sorrento. Die lichte rode wijn is licht mousserend en wordt koel gedronken, rond 14 graden. De prik en het fruit snijden door de provola en het vet van de pancetta. Liever wit, neem dan een Greco di Tufo uit het binnenland van Campanië, met genoeg zuur voor de romige pasta.
Menusuggestie
Een wintermenu met de pasta als eerste gerecht:
- Voorgerecht: Kalfscarpaccio met Ansjovissaus en Wilde Venkel, 20 minuten
- Eerste gerecht: deze pasta e patate, 70 minuten
- Nagerecht: Graffe napoletane, de gefrituurde suikerringen uit Napels, 6,5 uur met het rijzen
Veelgestelde vragen
Korte pasta die op een lepel past: pasta mista, tubetti, ditalini of gebroken spaghetti. Pasta mista is de traditie, omdat de verschillende vormen niet tegelijk gaar zijn. Een deel is beetgaar, een deel zacht, en dat zachte deel maakt het vocht dik. Een mengsel van restjes uit je eigen kast werkt net zo goed, als de kooktijden niet meer dan drie minuten verschillen.
In de koelkast blijft het twee dagen goed in een afgesloten bak. De pasta zuigt het vocht op en het gerecht wordt stijf. Warm het op in een pan met een flinke scheut water of bouillon en roer tot het weer romig is. Invriezen gaat slecht: de aardappel wordt korrelig en de pasta zacht.
Nee, ze komen allebei in de pan, op een ander moment. De korst kookt met de pasta mee en geeft het vocht een hartige smaak, maar smelt niet helemaal. De gerookte provola gaat er aan het eind door en zorgt voor de draden en de rooksmaak. Zonder provola heb je een lichtere versie, met een extra handje geraspte Parmigiano Reggiano.
Een restje wordt de volgende dag een frittata di pasta: meng het koud met twee losgeklopte eieren en bak het in olijfolie tot er aan beide kanten een bruine korst zit. Maak de pasta e patate dus gerust voor vier. In de zomer kun je bij TuinDiner aanschuiven in de tuin in Heiloo.




