Graffe napoletane op een schaal, gefrituurde ringen van aardappeldeeg dik bedekt met kristalsuiker

Graffe napoletane, de gefrituurde suikerringen uit Napels

Graffe napoletane zijn gefrituurde ringen van een gistdeeg met gekookte aardappel erin, na het frituren door de kristalsuiker gewenteld. Ze rijzen in twee keer ruim vijf uur en gaan daarna op 170 graden het vet in.

Graffe napoletane zijn gefrituurde ringen van een gistdeeg waar gekookte aardappel in gaat. Je kneedt het deeg met bloem, aardappelpuree, eieren, boter en citroenrasp, laat het twee keer rijzen, steekt er ringen uit en frituurt ze op 170 graden. Warm uit de pan gaan ze door de kristalsuiker.

In Napels liggen ze op de toonbank van de friggitoria, naast de panzarotti en de zeppoline: een berg ringen onder een dikke laag suiker, nog lauw van het vet. Rond carnaval bakt iedereen ze thuis, samen met de chiacchiere, maar een friggitoria draait ze het hele jaar door voor bij de koffie van elf uur.

De naam komt van de Duitse Krapfen, het gefrituurde deegbolletje dat met de Oostenrijkers naar Zuid-Italiƫ kwam. De Napolitanen maakten er hun eigen versie van: geen vulling, wel een gat in het midden en, belangrijker, gekookte aardappel door het deeg. Dat zetmeel bindt vocht, waardoor een graffa licht blijft en de dag erna nog zacht is in plaats van taai.

Wie dat deeg onder handen heeft, herkent het van de gnocchi: warme bloemige aardappel die je door de pers duwt en nog lauw met de bloem mengt. Zoet gefrituurd deeg eet je het liefst staand bij de pan, met de vingers. Dat maakt graffe napoletane anders dan een nagerecht dat je van tevoren klaarzet, zoals onze Cannoli Siciliani. Op de Winterdiners in de kerk van Hensbroek werken we met borden en gangen; thuis mag het zo van de schaal.

RusttijdBereidingstijd: 40 minuten
Rusttijd2Rusttijd: 5 uur en 30 minuten
Aantal PersonenVoor: 4 personen
MoeilijkheidsgraadMoeilijkheid: gemiddeld
KostenKosten: € 4-6
AllergenenAllergenen: gluten, ei, melk

Wat heb je nodig voor graffe napoletane?

Twee soorten bloem naast elkaar: type 00 voor de zachtheid en Manitoba voor de kracht. Manitoba zit rond de 14 procent eiwit en houdt het gas vast dat de gist in vijf uur maakt. Met alleen type 00 zakt het deeg na de tweede rijs in. Heb je geen Manitoba, neem dan patentbloem voor die helft.

Het getal op een zak Italiaans meel zegt hoe fijn het gebuild is: 00 is het witst, integrale is volkoren. Hoe sterk een deeg wordt, lees je af aan het eiwit en de W-waarde. Wil je weten welke bloem je voor pizza kiest en wat je doet als die minder eiwit heeft, kijk dan bij ons italiaans pizzadeeg. Ook dat is een gistdeeg uit Napels, maar dan met 24 tot 48 uur rijs in de koelkast.

De aardappel moet bloemig zijn, een Bintje of een DorƩ, gekookt in de schil zodat hij geen water opzuigt. Weeg hem na het pellen: honderdvijftig gram. Verse gist werkt hier prettiger dan droge, al mag vier gram droge gist ook. Neem een onbespoten citroen, want je gebruikt alleen de gele buitenkant. En kristalsuiker om in te wentelen, geen poedersuiker: die lost op en wordt een plakkerig laagje.

Ingrediƫnten voor graffe napoletane: bloem, gekookte aardappel, eieren, boter, verse gist, suiker en een citroen
Alles voor ongeveer tien graffe, genoeg voor vier personen bij de koffie.
Graffe napoletane op een schaal, gefrituurde ringen van aardappeldeeg dik bedekt met kristalsuiker

Graffe Napoletane: Gefrituurde Suikerringen van Aardappeldeeg uit Napels

Recept van: Remco Borsato
Graffe napoletane zijn gefrituurde ringen van een zacht gistdeeg waar gekookte aardappel doorheen gaat. Je kookt honderdvijftig gram bloemige aardappelen in de schil, pelt ze warm en duwt ze door de pers. Die lauwe puree meng je met bloem type 00 en Manitoba, verse gist die je in melk hebt opgelost, twee eieren, suiker en de rasp van een onbespoten citroen. Zout en zachte boter gaan er als laatste bij, want die remmen de gist. Na tien minuten kneden laat je het deeg drie uur rijzen, rol je het uit tot twee centimeter dik, steek je er ringen uit en laat je die nog tweeƫnhalf uur rijzen op bakpapier. Frituren doe je op honderdzeventig graden, drie tegelijk, anderhalve minuut per kant.
In Napels liggen graffe napoletane op de toonbank van de friggitoria, naast de panzarotti en de zeppoline. De naam komt van de Duitse Krapfen, die met de Habsburgers naar Zuid-Italië kwam toen zij Napels tussen 1707 en 1734 bestuurden. De Napolitanen lieten de vulling weg, maakten een gat in het midden en deden er aardappel bij, hetzelfde goedkope ingrediënt dat ook de gattò vult. Met carnaval staan ze naast de chiacchiere en het sanguinaccio op tafel, maar een friggitoria draait ze het hele jaar door voor bij de koffie van elf uur.
Reken op bijna zes uur van begin tot eind, waarvan je er vijfeneenhalf niets doet. Kneed het deeg ’s ochtends, dan frituur je ’s avonds. Het zetmeel van de aardappel bindt vocht, waardoor de ringen de dag erna nog zacht zijn in plaats van taai. Wentel ze warm door de kristalsuiker, want koud hecht die niet meer. Uit deze hoeveelheid komen ongeveer tien graffe van negen centimeter, genoeg voor vier personen. Heb je geen thermometer, gooi dan een stukje deeg in de olie: het hoort binnen drie seconden boven te komen drijven.

Beoordeel dit recept!

Heb je dit gemaakt? Laat weten hoe het smaakte en geef het sterren.

Nog geen beoordelingen
Voorbereidingstijd 40 minuten
Bereidingstijd 15 minuten
Rijstijd 5 uur 30 minuten
Totale tijd 6 uur 25 minuten
Gang nagerecht
Keuken Italiaans
Porties 4 personen
Calorieƫn 665 kcal

Benodigdheden in je keuken

  • 1 Aardappelpers Of een pureeknijper met fijne gaatjes
  • 1 Frituurpan met thermometer De olie moet op 170 graden blijven
  • 1 Uitsteekvorm 9 cm Met een kleine vorm van 3 cm voor het gat

Ingrediƫnten
  

Graffedeeg

  • 165 g bloem type 00
  • 165 g Manitoba-bloem - of patentbloem
  • 150 g bloemige aardappelen - gekookt gewicht, Bintje of DorĆ©
  • 80 ml volle melk - lauw
  • 5 g verse gist - of 2 g gedroogde gist
  • 2 stuks eieren - losgeklopt, op kamertemperatuur
  • 35 g suiker
  • 1 stuk onbespoten citroen - alleen de gele rasp
  • 40 g roomboter - zacht, in blokjes
  • 1 snufje fijn zout

Frituren en afwerken

  • 1 l zonnebloemolie - om in te frituren
  • 150 g kristalsuiker - om in te wentelen

Instructies
 

  • Kook de aardappelen in de schil in twintig minuten gaar, tot een prikker er zonder weerstand in gaat. Pel ze warm en duw ze door de pers. Laat de puree lauw worden; warm zetmeel mengt zich gelijkmatig door de bloem, koud blijft het klonteren.
    150 g bloemige aardappelen
  • Verwarm de melk tot handwarm, ongeveer 35 graden, en verkruimel de gist erin. Roer tot alles is opgelost en laat het tien minuten staan tot er schuim op komt. Zo weet je dat de gist leeft voordat je het deeg maakt.
    80 ml volle melk, 5 g verse gist
  • Meng beide soorten bloem in een ruime kom en schep de lauwe aardappelpuree erdoor. Giet het gistmengsel erbij, daarna de losgeklopte eieren, de suiker en de rasp van de citroen. Roer met een houten lepel tot er een plakkerig geheel ontstaat.
    165 g bloem type 00, 165 g Manitoba-bloem, 150 g bloemige aardappelen, 2 stuks eieren, 35 g suiker, 1 stuk onbespoten citroen
  • Voeg als laatste het zout en de zachte boter in blokjes toe, een blokje tegelijk. Zout en vet remmen de gist en horen daarom pas aan het eind in het deeg. Kneed tien minuten tot het deeg van de rand van de kom loslaat.
    40 g roomboter, 1 snufje fijn zout
  • Vorm een bal, leg die in een ingevette kom en dek af met folie. Laat drie uur rijzen bij 24 tot 26 graden, tot het deeg ruim verdubbeld is. Boven de 30 graden smelt de boter eruit en wordt het deeg vettig.
  • Stort het deeg op een licht bebloemd werkblad en rol het uit tot twee centimeter dik. Steek ringen van negen centimeter uit en maak met een kleine vorm een gat van drie centimeter in het midden. Kneed de restjes ƩƩn keer samen en rol opnieuw uit.
  • Leg elke ring op een eigen vierkantje bakpapier, dek ze af met een doek en laat tweeĆ«nhalf uur rijzen. Het bakpapier laat je de gerezen ring straks in de olie zakken zonder hem met je vingers in te drukken.
  • Verhit de zonnebloemolie tot 170 graden en controleer met een thermometer. Laat drie ringen tegelijk met het papier in de olie glijden en vis het papier er na tien seconden uit. Bij meer ringen zakt de temperatuur en zuigt het deeg vet op.
    1 l zonnebloemolie
  • Frituur anderhalve minuut, draai ze dan ƩƩn keer om en bak de andere kant in anderhalve minuut goudbruin. Draai niet vaker: de witte ring die op de zijkant achterblijft laat zien dat het deeg ver genoeg gerezen was.
  • Laat de graffe dertig seconden uitlekken op keukenpapier en wentel ze daarna door de kristalsuiker. Doe dat zolang ze warm zijn, want dan hecht de suiker meteen. Koud blijft er niets aan hangen. Serveer ze lauw, binnen een uur.
    150 g kristalsuiker

Notities

Bewaar de graffe in een gesloten trommel; door de aardappel blijven ze twee dagen zacht. Invriezen kan: laat ze afkoelen zonder suiker, vries ze plat in en verwarm ze tien minuten op 150 graden. Wentel ze pas daarna door de kristalsuiker, anders smelt die tot siroop. Serveer ze lauw, met espresso of een glas Asti Spumante. Heb je geen Manitoba, neem dan patentbloem voor die helft.

Voedingswaarde

Serving: 1portieCalorieƫn: 665kcalKoolhydraten: 92gEiwitten: 14gVet: 26gVerzadigd vet: 8gCholesterol: 115mgNatrium: 95mgKalium: 330mgVezels: 3gSuiker: 26gVitamine A: 310IUVitamine C: 6mgCalcium: 70mgIJzer: 3mg
Geschatte prijs voor dit gerecht € 4-6
Trefwoord graffe, graffe napoletane, Napolitaans carnavalsgebak
Heb je Graffe Napoletane: Gefrituurde Suikerringen van Aardappeldeeg uit Napels zelf al gemaakt?Maak er een foto van & tag @TuinDiner of hashtag #tuindinerrecept
Je eigen recept posten op TuinDiner.nl?En maak kans op een plek voor 2 personen in 2026! Klik hier en stuur je recept op!!
Deel Recept
AllergenenAllergenen: gluten (bloem type 00 en Manitoba), ei en melk (melk en roomboter in het deeg).

Waar komen graffe napoletane vandaan?

Napels is de stad van het frituren. In de friggitorie gaan panzarotti van aardappel, zeppoline met zeewier en scagliozzi van polenta door dezelfde pan, en de zoete ringen horen bij dat rijtje. De Krapfen kwam in de achttiende eeuw mee met de Habsburgers, die Napels tussen 1707 en 1734 bestuurden, en in het woord graffa zit die herkomst nog.

Wat de Napolitanen eraan toevoegden was de aardappel, hetzelfde goedkope ingrediënt dat ook de gattò en de panzarotti vult. Met carnaval staan graffe napoletane naast de chiacchiere en het sanguinaccio op tafel. Dat is ook het moment waarop iedereen ze bakt: februari, als de dagen kort zijn en een pan hete olie de keuken warm houdt. De rest van het jaar haal je ze bij de bakker.

Naast de zoete ringen gaat in Napelse keukens ook veel hartigs door de olie. Een goed voorbeeld is de gefrituurde gevulde aubergine uit Napels: twee plakken gegrilde aubergine met mozzarella, gekookte ham en basilicum ertussen, door bloem en ei gehaald en goudbruin gebakken. Met twee aubergines maak je er acht, genoeg voor vier personen als voorgerecht.

In dezelfde friggitorie ligt ook de hartige tegenhanger van de graffe. Daar vouwen ze pizzadeeg dicht rond ricotta, provola en salami en laten het vijf minuten in olie van 175 tot 180 °C opzwellen tot een goudbruin kussen. Wil je die straatkeuken thuis nadoen, maak dan onze pizza fritta uit Napels en laat de frituurpan nog even aan staan.

Napels heeft ook zoetigheid die niet uit de frituurpan komt. In december liggen in elke banketbakkerij mostaccioli met een laag pure chocolade: ruiten van bloem, cacao, amandel en sinaasappelschil, gekruid met pisto. Ze bakken twintig minuten en blijven in een blik drie weken goed, dus je maakt ze ruim voor de feestdagen.

Niet elke ring uit Napels gaat de frituurpan in. Voor gebakken ringen met amandelen en pisto, de roccocò, kneed je een deeg zonder gist, boter of aardappel, met hele amandelen met vel, sinaasappelschil en hertshoornzout. Je bestrijkt ze met eidooier en bakt ze twintig minuten op 180 graden. In Napels eten ze die ringen in december, en de harde dopen ze na het eten in zoete wijn.

In Napels ligt naast de graffe vaak een gebakje dat niet gefrituurd maar gebakken wordt. Voor sfogliatelle met ricotta en sinaasappel rol je een stug deeg van bloem en water zo dun uit dat je er bijna doorheen kijkt, smeer je het in met reuzel en rol je het strak op. In de oven waaieren de laagjes uit tot knapperige schelpjes, gevuld met ricotta, griesmeel en gekonfijte sinaasappel.

Uit dezelfde Napolitaanse frituurtraditie komt een ring die heel anders wordt gemaakt. Voor zeppole met crème en amarenakers spuit je soezendeeg zonder gist en zonder aardappel in twee ringen op elkaar. Je bakt ze 18 minuten in de oven en frituurt ze daarna nog 2 minuten op 180 °C. Zo worden ze van binnen hol, en bovenop komen een toef banketbakkersroom, een kers en wat poedersuiker.

Uit dezelfde Napolitaanse frituurtraditie komen in december struffoli met honing uit Napels. Dat zijn balletjes zo groot als een kikkererwt, van een deeg met eieren, boter en citroenschil maar zonder gist, zodat je niet hoeft te wachten tot het deeg gerezen is. Na het frituren schep je ze door een warme siroop van honing en suiker en vorm je er een krans van.

Seizoenskalender voor graffe napoletane met bloemige aardappelen, onbespoten citroen, eieren en volle melk per maand
Carnaval valt in februari of maart, maar het deeg werkt het hele jaar.

Zo krijg je het aardappeldeeg luchtig

Dit deeg is plakkeriger dan brooddeeg en dat hoort zo: de aardappel houdt vocht vast. Kneed tien minuten door tot het van de rand van de kom loslaat en strooi er pas bloem bij als het daarna nog aan je handen blijft hangen. Te veel bloem geeft een droge graffa die in het vet hard wordt in plaats van te rijzen.

Gekookte aardappel in gistdeeg kom je ook in Toscane tegen, maar dan zonder gat in het midden. Voor Toscaanse bomboloni met citroencrĆØme kneed je 200 gram kruimige aardappel door het deeg, zonder melk, en frituur je rondjes van 6 centimeter op 160 graden. Warm gaan ze door de kristalsuiker, lauw spuit je er banketbakkersroom met citroenschil in.

Handen breken warme graffe napoletane open, met luchtige kruim en kristalsuiker eromheen
De luchtige kruim laat zien dat het deeg ver genoeg gerezen was.
  • Meng de aardappel lauw door de bloem, niet koud uit de koelkast. Warm zetmeel verdeelt zich gelijkmatig en je houdt geen klontjes puree in het deeg over.
  • Laat rijzen bij 24 tot 26 graden, afgedekt met folie. Kouder duurt langer en dat mag, maar boven de 30 graden smelt de boter uit het deeg en wordt het vettig.
  • Steek de ringen uit op vierkantjes bakpapier en laat ze daarop rijzen. Zo laat je de gerezen ring aan het papier in de olie zakken zonder hem in te drukken.
  • Houd de olie op 170 graden en frituur er drie tegelijk. Bij meer zakt de temperatuur onder de 160 graden en zuigt het deeg vet op in plaats van dicht te schroeien.
  • Draai ze ƩƩn keer om, na anderhalve minuut. Vaker draaien geeft een gelijkmatige maar bleke korst, en juist die witte ring op de zijkant wil je zien.

Tip van Remco: Zet de kom met kristalsuiker naast de frituurpan en laat de graffe maar dertig seconden op keukenpapier uitlekken. Warm pakt de suiker meteen en blijft hij zitten; koud hangt er niets meer aan en strooi je het grootste deel naast de schaal.

Varianten en allergenen

Glutenvrije graffe napoletane

Vervang de twee soorten bloem door 330 gram glutenvrije broodmix met psyllium erin. Het deeg wordt een beslag dat je niet kunt uitrollen; schep er met twee natte lepels bollen van en frituur die zonder gat. EƩn rijs van anderhalf uur is genoeg, want zonder gluten houdt het deeg de lucht korter vast.

Lactosevrije graffe napoletane

Neem sojadrink of haverdrink in plaats van melk en vervang de roomboter door veertig gram plantaardige margarine met minstens 70 procent vet. Het deeg voelt iets steviger aan bij het kneden. De smaak schuift op naar de citroen, wat aan tafel niemand stoort.

Veganistische graffe napoletane

Laat de eieren weg en neem vijftig gram extra aardappel en dertig milliliter extra plantendrink. De ringen worden compacter en bleker, dus doe er een halve theelepel kurkuma bij voor de kleur. Rijs- en frituurtijden blijven hetzelfde.

Schaal met graffe napoletane op een gedekte tafel, met espressokopjes en een glas mousserende wijn ernaast
Doorgeven zolang ze lauw zijn, met koffie of een glas bubbels erbij.

Welke wijn past erbij?

Bij zoet gefrituurd deeg wil je bubbels en niet te veel restsuiker. Een Asti Spumante DOCG uit Piemonte doet dat werk: druivig, rond de 7 procent alcohol, en het koolzuur ruimt het vet in je mond op. Blijf je liever droog, neem dan een Lambrusco di Sorbara uit Emilia-Romagna, licht mousserend en met genoeg zuur om tegen de suikerlaag in te gaan.

Een carnavalsmenu in drie gangen:

Kneed het deeg ’s ochtends en laat de vongole dan ook al ontzanden. Frituur op de avond zelf eerst de graffe en daarna pas de courgettebloemen in dezelfde olie: andersom proef je de bloemen terug in de suiker.

Veelgestelde vragen

Waarom moeten graffe twee keer rijzen?

De eerste rijs van drie uur laat de gist het hele deeg doorwerken en bouwt smaak op. Pas daarna rol je uit en steek je de ringen, waarbij je de lucht er weer uit drukt. De tweede rijs van tweeƫnhalf uur brengt die lucht terug in de vorm die de graffa houdt. Sla je hem over, dan krijg je platte, taaie ringen.

Ze zijn op de dag zelf het lekkerst, maar blijven dankzij de aardappel twee dagen zacht in een gesloten trommel. Invriezen kan: laat ze afkoelen zonder suiker, vries ze plat in en verwarm ze tien minuten op 150 graden in de oven. Wentel ze pas daarna door de kristalsuiker, anders smelt die tot siroop.

Het kan, maar je krijgt iets anders. In de airfryer op 180 graden bakken ze in tien minuten gaar en bruin, met een drogere, broodachtige korst. Kwast ze halverwege in met gesmolten boter, dan hecht de suiker later nog een beetje. De ronde, glanzende korst van echt frituren haal je er niet mee.

Bij ons in Heiloo gaat de frituurpan in de tuin aan, zodat de geur buiten blijft en de schaal binnen een paar minuten leeg is. Maak ze een keer met carnaval, of gewoon op een grijze zondag bij de koffie. Wie zin heeft om zulke dingen samen te maken: kijk eens bij de TuinDiners of een van onze culinaire reizen naar Italiƫ.

Deel dit artikel of recept met je vrienden!
Remco Borsato
Remco Borsato

Remco Borsato is Italiaanse kok uit Heiloo. Hij groeide op in Garda, aan het Gardameer, en leerde koken van zijn vader en van hele goede koks, zoals zijn tante Marjon uit Italiƫ. Samen met zijn vrouw Ylenia, docente Italiaans, organiseert hij ieder jaar vast 40 TuinDiners & 12 WinterDiners, en daarnaast kookworkshops en culinaire reizen naar Italiƫ. Op tuindiner.nl delen zij Italiaanse recepten, familierecepten en verhalen over de Italiaanse eetcultuur, met veel aandacht voor Italiaanse producten en wijnen.

Artikelen: 1108