Cacio e pepe is de Romeinse pasta van pecorino romano, zwarte peper en kookwater. Je roostert grof gekneusde peper in een koekenpan, kookt de pasta daarin gaar met een paar lepels kookwater en roert er van het vuur af een crème van fijngeraspte kaas en lauw water door. In 20 minuten staat er een romige pasta voor vier personen op tafel.
Cacio is het woord voor kaas in de dialecten van Lazio, pepe is peper. Meer gaat er niet in: geen room, geen boter, geen olijfolie en geen parmezaan. De saus ontstaat uit drie dingen die je al in de pan hebt. Het zetmeel uit het kookwater, het vet uit de kaas en de warmte van de pasta binden samen tot een glanzende laag om elke sliert.
Juist omdat het zo weinig is, gaat het makkelijk mis. Is de pan te heet, dan smelt de pecorino tot taaie draden die aan de tang blijven plakken. Daarom maak je de kaas eerst tot een dikke crème in een kom en gaat die pas door de pasta als het vuur uit is.
In de Romeinse keuken is cacio e pepe de basis van een familie pasta’s. Met knapperige guanciale erbij wordt het Pasta alla gricia, en daar bouwen carbonara en amatriciana weer op voort.
Wat heb je nodig voor cacio e pepe?
De kaas maakt het verschil. Neem Pecorino Romano DOP, een harde schapenkaas van minstens vijf maanden oud, en rasp hem zo fijn mogelijk op een microplane. Grof geraspte kaas smelt ongelijk en geeft eerder klontjes. Reken op 200 gram voor vier personen.
Koop de zwarte peper als hele korrels. Je kneust ze grof in een vijzel of onder de bodem van een steelpan en roostert ze twee minuten droog, zodat de geur vrijkomt. Gemalen peper uit een potje mist die geur.
In Rome eten ze cacio e pepe met tonnarelli, vierkante slierten die ook spaghetti alla chitarra heten. Hun ruwe oppervlak houdt de saus vast. Dikke spaghetti of bucatini werken ook. Kies pasta die met brons is getrokken: die is dof en ruw en geeft meer zetmeel af aan het water.


Cacio e pepe
Beoordeel dit recept!
Heb je dit gemaakt? Laat weten hoe het smaakte en geef het sterren.
Benodigdheden in je keuken
- 1 grote pan voor 3 liter water
- 1 Ruime koekenpan van minstens 28 cm, om de pasta in te hussen
- 1 Vijzel om de peper grof te kneuzen
- 1 Fijne rasp zoals een microplane, voor de pecorino
- 1 Pastatang om de pasta over te scheppen en te hussen
Ingrediënten
Pasta
- 400 g tonnarelli - of spaghettoni of bucatini, met brons getrokken
- 3 l water - bewust minder dan normaal, voor meer zetmeel
- 10 g zout - licht, de pecorino is al zout
Saus
- 200 g Pecorino Romano DOP - zo fijn mogelijk geraspt
- 2 theelepels zwarte peperkorrels - ongeveer 5 g, grof gekneusd
- 100 ml kookwater - voor de peper in de koekenpan
- 60 ml lauw kookwater - ongeveer 60 graden, voor de kaascrème
- 100 ml kookwater - apart gehouden in een kopje, om de saus los te maken
Afwerking
- 20 g Pecorino Romano DOP - geraspt, om over de borden te strooien
- zwarte peper - versgemalen
Instructies
- Breng 3 liter water aan de kook in een grote pan en zout het met 10 gram. Gebruik bewust minder water dan normaal, zodat er meer zetmeel in komt en de saus straks beter bindt. Rasp intussen de pecorino zo fijn mogelijk.3 l water, 10 g zout, 200 g Pecorino Romano DOP
- Kneus de peperkorrels grof in een vijzel. Rooster ze twee minuten in een droge, ruime koekenpan op middelhoog vuur tot ze gaan geuren, want door het roosteren komt de geur van de peper pas vrij.2 theelepels zwarte peperkorrels
- Kook de pasta in het water. Schep na vijf minuten een opscheplepel kookwater bij de peper in de koekenpan en zet het vuur laag. Het water neemt de smaak van de peper op en de korrels verbranden niet.400 g tonnarelli, 100 ml kookwater
- Schep een lepel kookwater in een kom en laat die een minuut afkoelen tot hij lauw is, ongeveer 60 graden. Roer de pecorino erdoor tot een dikke, gladde crème zoals yoghurt. Met kokend water klontert de kaas al in de kom.60 ml lauw kookwater, 200 g Pecorino Romano DOP
- Houd een kopje kookwater apart. Haal de pasta twee minuten voor het einde van de kooktijd met een tang uit het water en doe hem bij de peper, zodat hij in de koekenpan verder gaar kan worden.100 ml kookwater
- Kook de pasta al roerend gaar in de koekenpan, met zo nodig nog een scheut kookwater, tot het water bijna is opgenomen en de pasta glanst. Het zetmeel dat daarbij vrijkomt is de basis van de saus.
- Zet het vuur uit en wacht een halve minuut. Schep de kaascrème over de pasta en hussel stevig met de tang tot alles romig is. Is de saus te dik, roer er dan een scheutje van het apart gehouden kookwater door.
- Verdeel de pasta direct over warme diepe borden. Rasp er nog wat pecorino over en maal er zwarte peper over. Wacht niet met opdienen, want na tien minuten wordt de saus stijf.20 g Pecorino Romano DOP, zwarte peper
Notities
Voedingswaarde
Waar komt cacio e pepe vandaan?
Cacio e pepe komt uit Rome en het platteland van Lazio. Het wordt verteld als het eten van de herders die met hun schapen tussen de bergen van de Abruzzen en de vlakte rond Rome trokken. Harde schapenkaas en peperkorrels bleven weken goed en wogen weinig. Met gedroogde pasta en een pan water boven het vuur hadden ze een warme maaltijd.
Schapenkaas uit de omgeving van Rome werd al gemaakt in de tijd van het Romeinse Rijk. Tegenwoordig mag Pecorino Romano DOP gemaakt worden in Lazio, op Sardinië en in de provincie Grosseto in Toscane, en verreweg het meeste komt van Sardinië.
Cacio e pepe heeft geen seizoen. Kaas, peper en gedroogde pasta liggen het hele jaar in de kast, en daarom staat het in Romeinse trattoria’s van januari tot december op de kaart.
Van hetzelfde schaap als de pecorino romano komt de ricotta in pasta met ricotta en guanciale, de Romeinse pecorara. Verse ricotta van schapenmelk vind je vooral van de late herfst tot in juni. Je prakt hem met het vet van de guanciale, kookwater en geraspte pecorino en mengt alles van het vuur af, net zoals je bij cacio e pepe de kaas niet te heet laat worden.

Zo krijg je een romige saus zonder klontjes
Pecorino romano klontert als hij te heet wordt. Boven ongeveer 65 graden trekken de eiwitten in de kaas samen en scheidt het vet zich af. Wat je dan overhoudt, zijn taaie draden en een plas olie op de bodem. Met de juiste volgorde blijft de saus glad.
Dezelfde kaascrème van pecorino en kookwater gebruik je ook voor een romige aglio olio met pecorino romano. In plaats van zwarte peper gaan daar knoflook, peperoncino en verse munt in de olie. Ook daar zet je het vuur uit voordat de kaas erbij gaat, anders trekt hij samen tot draden.

- Kook de pasta in 3 liter water in plaats van 4. Er komt dan meer zetmeel in het water, en dat zetmeel houdt de kaas en het water bij elkaar.
- Zout het water maar licht, met 10 gram. De pecorino is zelf al zout.
- Laat de lepel kookwater voor de kaascrème een minuut afkoelen tot hij lauw is, ongeveer 60 graden. Met kokend water klontert de kaas al in de kom.
- Roer de kaas en het water stevig tot een dikke, gladde crème, zoals yoghurt.
- Zet het vuur onder de koekenpan uit en wacht een halve minuut voordat de crème erbij gaat. Hussel dan stevig met een tang, zodat de saus luchtig wordt.
Tip van Remco: Houd een kopje kookwater apart voordat je de pasta afgiet. Is de saus op tafel toch te dik geworden, roer er dan in de pan een scheutje van door. De saus wordt dan weer glad, zonder dat je hem opnieuw verwarmt.
Varianten en allergenen
Cacio e pepe is van zichzelf vlees- en eivrij.
Vegetarische cacio e pepe
Pecorino Romano DOP wordt gemaakt met lamsleb en is daarom niet vegetarisch. Kies een harde schapenkaas met microbieel stremsel. Op het etiket staat dan dat hij vegetarisch is. Proef voor je zout toevoegt, want die kazen zijn vaak minder zout.
Glutenvrije cacio e pepe
Neem glutenvrije spaghetti van mais en rijst. Die geeft minder zetmeel af, waardoor de saus minder goed bindt. Roer daarom een halve theelepel maizena door de kaascrème. Dat zetmeel doet wat anders het kookwater zou doen.
Cacio e pepe met verse tonnarelli
Verse tonnarelli van eierdeeg zijn in drie minuten gaar. Kook ze twee minuten en maak ze in de koekenpan af. Je hebt minder kookwater nodig, want verse pasta neemt minder op. Met een eidooier door de kaascrème kom je bij de Spaghetti cacio e ova met guanciale en saffraan.
In het zuiden van Toscane hussel je dezelfde crème van pecorino en peper door pici, dikke handgerolde spaghetti van bloem, water en zout. Wil je pici zelf met de hand rollen, dan vind je het deeg en de rolmethode bij ons recept voor pici all’aglione. Daar staat ook hoe je ze als pici cacio e pepe opdient. Reken op ruim twee uur, waarvan 40 minuten rollen.

Welke wijn past erbij?
Bij de zoute kaas en de peper past een frisse witte wijn met wat zuur. Een Frascati Superiore uit de Castelli Romani, de heuvels ten zuidoosten van Rome, komt uit dezelfde streek als de pasta. Schenk hem op 10 graden. Liever rood, neem dan een lichte Cesanese del Piglio uit het zuiden van Lazio, licht gekoeld op 14 graden.
Menusuggestie
Begin met Artisjokken alla Romana, 50 minuten, die je van tevoren kunt stoven.
Daarna volgt cacio e pepe, 20 minuten, als eerste gang die je pas maakt als iedereen aan tafel zit.
Sluit af met Tiramisu recept: de klassieke tiramisu uit Treviso, 8 uur en 30 minuten, die je de dag ervoor maakt.
Wil je het hele menu in Rome houden, serveer dan maritozzi als Romeins dessert. Bak de broodjes ’s ochtends, laat ze helemaal afkoelen en vul ze pas vlak voor het dessert met slagroom, dan staat de room nog stijf. In bollen van 35 gram zijn ze in twaalf minuten gaar.
Veelgestelde vragen
Eet cacio e pepe direct op. Na tien minuten wordt de saus stijf, en bij opwarmen schiet de kaas uit elkaar in draden en vet. Invriezen gaat niet goed. Blijft er toch iets over, warm het dan op laag vuur op met twee eetlepels water en roer tot de saus weer glad is. Rasp de kaas en kneus de peper wel van tevoren, dan sta je in vijftien minuten aan het fornuis.
Als eerste gang reken je 80 tot 100 gram pasta en 50 gram pecorino romano per persoon. Is het de hoofdmaaltijd, neem dan 125 gram pasta en 60 gram kaas. Maak niet meer dan vier porties tegelijk. In een gewone koekenpan krijg je meer dan 500 gram pasta niet goed gehusseld, en dan blijven er kale slierten zonder saus over.
Dat kan, maar dan is het geen cacio e pepe meer. Parmigiano Reggiano is van koemelk, zachter van smaak en minder zout. De saus wordt er ook romig van, alleen proeft hij milder en mis je het scherpe van de schapenmelk. Sommige koks nemen half om half. Proef dan voordat je zout aan het kookwater toevoegt.
Rasp aan tafel nog wat pecorino over elk bord en zet de pepermolen erbij. Wie van de saus wil blijven genieten, veegt zijn bord schoon met een stuk brood, zoals ze dat in Rome doen. Kom je een keer bij ons eten? In de zomer koken we op de TuinDiners in Heiloo, in de tuin van Jack Zoon Tuincreaties, en in de winter op de Winterdiners in de kerk van Hensbroek.




