Ragù alla bolognese is de vleessaus uit Bologna: grof rundergehakt en pancetta met een soffritto van ui, wortel en bleekselderij, geblust met witte wijn en afgemaakt met een beetje tomaat en melk. Je bakt het vlees tot het sist, laat de saus drie uur zachtjes sudderen met de deksel op een kier en schept hem door verse tagliatelle.
In Bologna heet deze saus gewoon ragù. De rest van de wereld noemt hem bolognese, en buiten Italië gaat hij meestal over spaghetti. Dat zou een Bolognese nooit doen: spaghetti is te glad en te dun voor een grove vleessaus. Daar hoort hij bij brede lintpasta van ei, zoals in onze Tagliatelle Bolognese, of tussen de lagen van een lasagne.
Het verschil met de bolognese saus die je kent zit in drie dingen. Er gaat veel minder tomaat in: 200 gram passata op 400 gram vlees, zodat het een vleessaus blijft en geen tomatensaus met gehakt. Er gaat geen knoflook of oregano in, en ook geen rozemarijn, tijm of laurier zoals bij Italiaans stoofvlees met pappardelle. En halverwege komt er melk bij, die de zuurte van wijn en tomaat zachter maakt.
Bij de Winterdiners in de kerk van Hensbroek staat er op de koudste avonden een pan ragù op het vuur. Remco begint er ’s ochtends mee, want een ragù laat zich niet opjagen. Dit is ons basisrecept: de saus waarmee je verder kunt naar tagliatelle, lasagne of een ovenschotel.
Wat heb je nodig voor ragù alla bolognese?
Het vlees bepaalt de saus. Neem grof rundergehakt van een doorregen stuk zoals schouder, klapstuk of borst; mager gehakt wordt droog en korrelig in drie uur. Vraag de slager het één keer door de grove plaat te draaien. Verse pancetta, niet gerookt, geeft vet en een zoute ondergrond. Gerookt spek is een vervanger die je proeft, want de rook overheerst de saus.
Voor de soffritto snijd je ui, wortel en bleekselderij met het mes in blokjes van drie millimeter. Wijn mag wit of rood zijn, als hij droog is. Gebruik dubbelgeconcentreerde tomatenpuree en een gladde passata. Volle melk werkt beter dan halfvolle; het vet maakt de saus romig. Parmigiano Reggiano gaat er pas aan tafel overheen.
In Bologna eet je ragù met verse tagliatelle van eierdeeg, niet met spaghetti. Wil je dat thuis ook, dan kun je met 400 gram bloem tipo 00 en 4 eieren zelf pasta maken terwijl de saus pruttelt. Na tien minuten kneden en een half uur rust rol je het deeg uit tot 1 millimeter. De brede, ruwe linten houden de ragù beter vast dan gedroogde pasta.


Ragù alla bolognese
Beoordeel dit recept!
Heb je dit gemaakt? Laat weten hoe het smaakte en geef het sterren.
Benodigdheden in je keuken
- 1 zware braadpan van 24 cm met deksel
- 1 Steelpan voor de bouillon
- 1 Groot koksmes
- 1 Houten lepel
- 1 Grote pan voor de pasta
Ingrediënten
Soffritto
- 2 eetlepels olijfolie
- 150 g verse pancetta - niet gerookt, fijngehakt
- 60 g ui - in blokjes van 3 mm
- 60 g wortel - in blokjes van 3 mm
- 60 g bleekselderij - in blokjes van 3 mm
Vlees en saus
- 400 g grof rundergehakt - van schouder, klapstuk of borst
- 150 ml droge witte wijn - of droge rode wijn
- 1 eetlepel dubbelgeconcentreerde tomatenpuree
- 200 g passata
- 450 ml lichte runderbouillon - heet
- 150 ml volle melk
- zout - naar smaak
- zwarte peper - versgemalen
Om te serveren
- 400 g verse tagliatelle - van ei
- 40 g Parmigiano Reggiano - geraspt
Instructies
- Snijd de ui, de wortel en de bleekselderij met een scherp mes in blokjes van drie millimeter en hak de pancetta fijn. Kleine blokjes vallen tijdens het sudderen uit elkaar en worden deel van de saus.60 g ui, 60 g wortel, 60 g bleekselderij, 150 g verse pancetta
- Verhit de olijfolie in de braadpan op middelhoog vuur en bak de pancetta vier minuten, tot het vet glazig wordt en uitsmelt. Dat vet is de basis waarin de groenten straks hun smaak afgeven.2 eetlepels olijfolie, 150 g verse pancetta
- Voeg de ui, de wortel en de bleekselderij toe en stoof ze acht tot tien minuten op laag vuur, tot ze zacht en glanzend zijn. Ze mogen niet bruin worden, anders wordt de soffritto bitter.60 g ui, 60 g wortel, 60 g bleekselderij
- Zet het vuur hoog, voeg het rundergehakt toe en druk het met de houten lepel uit elkaar. Bak het ongeveer tien minuten, tot het sist en knettert en er geen vocht meer in de pan staat.400 g grof rundergehakt
- Blus af met de wijn en laat hem drie tot vier minuten inkoken, tot je geen wijn meer ruikt. Zo verdwijnt de alcohol en blijft alleen de zuurte over die het vette vlees in evenwicht houdt.150 ml droge witte wijn
- Roer de tomatenpuree erdoor, voeg de passata en 150 ml hete bouillon toe en breng aan de kook. Zet het vuur laag, leg de deksel op een kier en laat de ragù zachtjes sudderen; er komt af en toe één bel boven.1 eetlepel dubbelgeconcentreerde tomatenpuree, 200 g passata, 450 ml lichte runderbouillon
- Laat de saus in totaal drie uur sudderen en roer om de twintig minuten. Schenk een scheut hete bouillon bij zodra de saus aan de bodem begint te plakken, zodat hij niet aanbrandt en het vlees zacht blijft.450 ml lichte runderbouillon
- Giet na anderhalf uur de melk erbij en laat hem volledig opnemen. De melk verzacht de zuurte van wijn en tomaat en maakt de saus romig, zonder dat je room nodig hebt.150 ml volle melk
- Breng op smaak met zout en peper. De ragù is klaar als hij donker oranjerood en dik is, op de lepel blijft liggen en er aan de rand een dun laagje vet parelt in plaats van water.zout, zwarte peper
- Kook de tagliatelle twee tot drie minuten in ruim gezouten water. Schep ze met een scheut kookwater door de ragù in de pan, zodat elke sliert bedekt is, en serveer met de geraspte Parmigiano Reggiano.400 g verse tagliatelle, 40 g Parmigiano Reggiano
Notities
Voedingswaarde
Waar komt ragù vandaan?
Het woord komt van het Franse ragoût, stoofgerecht. In Emilia-Romagna werd het een saus van gehakt vlees die uren op het vuur stond, eerst in de keukens van rijke families en later op elke zondagse tafel in Bologna. In 1891 beschreef Pellegrino Artusi al maccheroni alla bolognese met kalfsvlees, pancetta, boter en groenten. Tomaat stond daar nog niet in.
In 1982 legde de Accademia Italiana della Cucina het recept officieel vast, om te voorkomen dat elke variant zich bolognese ging noemen. In 2023 is die versie bijgewerkt: rund en pancetta blijven de basis, varkensvlees en gedroogd eekhoorntjesbrood mogen erbij. Spaghetti bolognese staat er niet in; dat is de buitenlandse versie.
Ook voor tortellini ligt het recept in Bologna vast. In december 1974 legden de Dotta Confraternita del Tortellino en de Accademia Italiana della Cucina de vulling neer bij de Kamer van Koophandel: varkenslende, rauwe ham, mortadella di Bologna, Parmigiano Reggiano, ei en nootmuskaat. In ons artikel over tortellini zelf maken lees je hoe je ze rond je vinger vouwt.
Een ragù is een gerecht voor de koude maanden, als je een middag het fornuis aan kunt laten. De groenten voor de soffritto zijn er het hele jaar, maar bleekselderij en wortel uit de koude grond zijn in de herfst het zoetst.
In Bologna gaat een flink deel van de ragù in de oven. Voor onze lasagne alla bolognese met groene vellen heb je 500 gram nodig, tussen zeven dunne lagen spinaziedeeg met bechamelsaus en Parmigiano Reggiano. Maak de ragù een dag eerder, dan is hij steviger en loopt hij niet tussen de lagen uit.
In Emilia-Romagna gaat de ragù samen met de besciamella de oven in: de saus van boter, bloem en melk met een snufje nootmuskaat. Met de groene pastavellen en de Parmigiano Reggiano maken ze de lasagne verdi. Hoe je de witte saus voor de lasagne in een kwartier glad krijgt, lees je in het derde recept van onze reeks uit Bologna, na deze ragù en de lasagne alla bolognese.
Ook gevulde pasta gaat in Emilia-Romagna samen met ragù. Naast de versie in bouillon eten ze in Romagna cappelletti met ragù en Parmigiano: je kookt de hoedjes met hun vulling van ricotta en kaas vier minuten in gezouten water, schept ze uit en mengt ze met een paar lepels saus. Maak de ragù een dag van tevoren, dan hoef je op de dag zelf alleen nog te vouwen en te koken.
Buiten Emilia-Romagna gaat ragù ook in de rijst. Op Sicilië is het de vulling van arancini met ragù en erwten: gehakt met soffritto, tomaat, laurier en een snufje kruidnagel, dat anderhalf uur stooft tot er geen vocht meer in de pan staat. Dat droge ragù gaat met caciocavallo in het midden van een bal saffraanrijst, die je paneert en goudbruin frituurt. Het ragù maak je gerust een dag eerder.

Zo krijg je ragù dik en romig
Een goede ragù is donker oranjerood, glanzend en zo dik dat hij op een lepel blijft liggen. Er ligt geen water aan de rand, wel een dun laagje vet. Dat bereik je met hitte aan het begin en geduld daarna.

- Bak het gehakt op hoog vuur tot het sist en knettert. Zolang het vlees nog water verliest, kookt het in plaats van te bakken, en dan mis je de bruine bodem die de saus kleur geeft.
- Kook de wijn in tot je hem niet meer ruikt. Rauwe wijn maakt de saus zuur, en die zuurte verdwijnt niet meer tijdens het sudderen.
- Laat de saus op het kleinste vuur sudderen met de deksel op een kier. Er moet af en toe één bel boven komen; bij koken worden de vleeskorrels hard.
- Giet de melk er pas na anderhalf uur bij. Dan heeft de tomaat zijn zuur afgegeven en verzacht de melk de saus zonder te schiften.
- Schenk alleen hete bouillon bij, steeds een scheut. Koud vocht haalt de saus van de kook en verlengt de tijd.
Tip van Remco: Maak de ragù een dag van tevoren. Na een nacht in de koelkast is de saus steviger en hebben vlees en tomaat elkaar gevonden. Warm hem op laag vuur op met twee eetlepels kookwater van de pasta.
Varianten en allergenen
Glutenvrije ragù alla bolognese
De saus zelf is glutenvrij, want er gaat geen bloem in. Controleer alleen de bouillon en de pancetta. Serveer hem met glutenvrije tagliatelle of over een bord zachte polenta.
Lactosevrije ragù alla bolognese
Laat de melk weg of vervang hem door lactosevrije melk; het officiële recept noemt melk zelfs optioneel. Zonder melk wordt de saus iets frisser en roder. Zet de Parmigiano Reggiano gerust op tafel: door de lange rijping zit er bijna geen lactose meer in.
Vegetarische ragù alla bolognese
Vervang vlees en pancetta door 250 gram groene linzen en 300 gram fijngehakte champignons, en laat het sudderen terug naar een uur. Voor een vegetarische saus die net zo lang op het vuur staat, kijk bij onze Pasta met linzenragù.

Welke wijn past erbij?
Schenk een Sangiovese di Romagna Superiore, een droge rode wijn uit dezelfde streek met frisse zuren en zachte tannine. Die zuren snijden door het vet van de pancetta. Wil je het doen zoals in Emilia, kies dan een droge Lambrusco Grasparossa di Castelvetro: licht mousserend, koel geschonken en verrassend goed bij een rijke vleessaus.
Menusuggestie
Begin met Carpaccio: het Italiaanse recept met rund, rucola en Parmigiano, in 20 minuten klaar. Daarna tagliatelle met deze ragù, die 3 uur suddert terwijl jij iets anders doet. Sluit af met een bol vanille-ijs met een scheut hete espresso erover, in 5 minuten.
Veelgestelde vragen
Ragù alla bolognese is het recept uit Bologna. Er gaat veel vlees en weinig tomaat in, halverwege komt er melk bij en de saus suddert drie uur. Je eet hem met tagliatelle of in lasagne. Spaghetti bolognese is de versie die buiten Italië ontstond, met meer tomaat, vaak knoflook en kruiden, korter gekookt en over spaghetti. In Bologna zelf vind je spaghetti bolognese op geen enkele kaart.
Brede lintpasta van ei, omdat de ruwe, poreuze kant de saus vasthoudt: tagliatelle, pappardelle of fettuccine. Ook korte pasta met ribbels werkt, en in Bologna gaat de ragù tussen groene lasagnebladen. Wie het rijker wil, maakt er een ovenschotel van, zoals onze Strozzapreti pasticciati met ragù en room. Spaghetti is te glad en te dun.
Ja. In een afgesloten bak blijft de ragù drie dagen goed in de koelkast, en de smaak wordt na een dag beter. In de vriezer houd je hem drie maanden. Vries hem in porties van 250 gram, genoeg voor twee personen, laat hem een nacht in de koelkast ontdooien en warm hem op laag vuur op met een scheut water.
Een ragù is geen haastwerk, en dat is precies waarom hij bij een lange middag in de keuken past. Wil je ragù proeven zoals Remco hem maakt, kom dan naar een van onze Winterdiners in de kerk van Hensbroek, of kook hem thuis na en vertel ons hoe hij werd.




